Қазақ қолжазбаларының қысқа сипаттамасы
Қолжазбаның атауы
Сыңсу
Қолжазбаның жанры
Тұрмыс-салт
Қысқаша мазмұны
Бұл сыңсуда ұзатылғалы тұрған қыз өзі арқалап өсірген інісімен, ағасымен қоштасып, жеңгесін оған табыстап, өзінің ұзаққа кетіп бара жатқанын айтады. Бауырларымен қош айтысқан қыз өзі еркелеп өскен ел-жұртымен де қоштасады. «Қарасам көзім талады-ау» деп сағынатынын да білдіреді. Сыңсудың соңғы шумағында ел-жұртынан ұзап кеткен соң, есейіп, санасы толысарын да айтады.
Қолжазбаның атауы
Қоштасу
Қолжазбаның жанры
Қоштасу, сыңсу
Қысқаша мазмұны
Мәтіннің басқа сыңсу мен қоштасулардан ерекшелігі қыз ең бірінші сүйікті жеңгесімен, сосын әке-шешесімен қоштасады. Қыз ғұмырының қысқа болғанын айтып налиды.
Қолжазбаның атауы
Қоштасу
Қолжазбаның жанры
Қоштасу, сыңсу
Қысқаша мазмұны
Ұзатылып бара жатқан қыздың қоштасуы. Шағын ғана мәтінде бойжеткен анасы мен бауырларымен қоштасады.
Қолжазбаның атауы
Қоштасу
Қолжазбаның жанры
Сыңсу, қоштасу
Қысқаша мазмұны
Ұзатылғалы тұрған қыз қоштасу өлеңінде жеңешесімен, апасымен, бауырымен, әкесімен, шешелерімен қоштасады. Әрбірімен қарым-қатынасын айтып, сөзін арнайды. Жат жұртқа барғанда тез сіңіп кете алмайтын қыз тағдыры жайында айтады. Бауырларына артынан іздеп барып тұруын сұрайды. Ағасының өзін ешкімге бермеймін деп, ұзатып жатқанына назын да білдіреді.
Қолжазбаның атауы
Қоштасу
Қолжазбаның жанры
Сыңсу
Қысқаша мазмұны
Шығармада ұлдың орнына ұл, қыздың орнына қыз болып өскен бойжеткеннің ұзатылып бара жатқанда айтқан сыңсуы. Бір үйдің жалғыз қызы «басқа елге барғанда жағдайым қалай болар екен» деп уайымдайцды. Мәтіннен ерке қыздың теңіне риза еместігін аңғарамыз.
Қолжазбаның атауы
Қыз жыры
Қолжазбаның жанры
Сыңсу
Қысқаша мазмұны
Ұзатылып бара жатқан қыздың үй-ішімен, ел-жұртымен қоштасқанда айтқан сыңсуы. Құрбыларына, малға сатқан ағасына да жыр арқылы өкпесін, назын айтады.
Қолжазбаның атауы
Ұзатқан қыздың өлеңі
Қолжазбаның жанры
Сыңсу, жар-жар, беташар
Қысқаша мазмұны
Айтушы үйлену ғұрпы өлеңдеріне жататын сыңсу, жар-жар, беташарды қысқаша жырлаған. Арасында қыздың анасы мен жеңгесінің қоштасу жырлары да бар.
Қолжазбаның атауы
Қыздың ата-анасына өкпесі
Қолжазбаның жанры
Сыңсу.
Қысқаша мазмұны
Мәтін қысқа-қысқа 6 бөлімнен тұрады. Олар «Қыздың-ата анасына өкпесі», «Туған жерімен қоштасу», «Қыздың жеңгесімен қоштасуы», «Елімен қоштасу», «Қоштасу», «Қызға айтқан анасының сөзі». Көркемдігі жоғары, мағынасы терең сыңсулардың бірі.