Жырда ата-анасынан ерте айырылып, жетім өскен Жосалының өмір жолы баяндалады. Ол бала күнінен ел кезіп, тоғайдағы жидемен күн көріп өседі. Үнемі жүгіріп жүретіндіктен жұрт оған Жосалы деген ат қояды. Он бір жасына келгенде күшті, ақылды әрі мерген болып қалыптасады. Ұстамен дос болып, мылтық жасатып, аңшылықты кәсіп етеді. Бір күні аң аулап жүріп Қармақшы есімді адаммен танысады. Өмірде ешкімі жоқ Жосалы оны әке тұтып, ақысы кеткен байдан кегін алып беруге уәде етеді. Сөйтіп екеуі әкелі-балалы болып, Қармақшы Жосалыны тәрбиелейді. Ержеткен Жосалы атақты батырға айналып, Күлзираға үйленеді. Бар арманы орындалған Қармақшы жүз жасында қайтыс болады. Жосалы оны өмір бойы қармақ салған жеріне жерлейді.

Жырда Ермек батырдың Еңлік пен Кебектен қалған жалғыз тұқым екені айтылады. Оны нағашысы тауып алып, атын Ермек қояды. Оны шал мен кемпір асырап алады. Ермек ержүрек, қайратты, күшті болып өсіп, қатарластарының алдында беделге ие болады. Бір күні баласы таяқ жеген кемпірден өзінің шыққан тегі мен ата-анасы Еңлік пен Кебектің жазықсыз қаза тапқанын естіген Ермек кек алуға бел буады. Атасы Қабанбайдың ақ сауытын киіп, бес жүз сарбазбен Шыңғыс тауына аттанып, найман қолымен шайқасады. Ермек жауын жеңіп, ата-анасының кегін қайтарады және кейін наймандармен бітімге келеді. Жырда Ермектің батырлығы, әділдігі, ата-ана алдындағы перзенттік парызы мен ел бірлігін ойлаған парасаты дәріптеледі.

Жырда керейдің Сары руынан шыққан Жәнібек батырдың ерлігі мен батырлық болмысы суреттеледі. Ол нағашысы Досымбектен көк дөненді қалап алып, қырғызға жорыққа аттанған Абылай ханның қолына қосылады. Абылайдың батырға қойған сынағынан сүрінбей өтіп, сеніміне ие болады. Қырғыздармен болған шайқаста атақты батыр Садырды жекпе-жекте жеңіп, оның тұлпары – долан жиренді Абылайға сыйға тартады. Кейін Садырдың қалыңдығымен серттескенімен, Абылайдың алдында сертінен таймай, қыздың басын өзі шабады. Осы оқиғалар арқылы Жәнібектің ерлігі, батылдығы, сертке беріктігі бейнеленеді.

Шығармада Сандыбай баласы Ерденнің бірнеше жорығы, батырлығы, шешендігі, дауға ұста-шеберлігі баяндалады. Жыр нұсқасы жеті әңгімеден тұрады. Ерденнің батыр атануы, найзагерлігі, оның Қоқан хандығын шабуы, Сағымсары деген атының дауы, Дүтбай батырды абақтыдан босатып алуы, Аққошқармен ерегесі, губернатордан айыпсыз құтылуы, Шорманның Ерденді сынауы, аға сұлтан, болыс болғаны қара сөзбен баяндалған.

Ертеде Жетісу өңірін мекендеген жалайыр мен шапырашты руларының қаталдығымен аты шыққан Әлі атты ханы болады. Бір күні ол жұртқа: “Ұрыс неден басталады?” – деп сауал қойып, жауабын табуға бір апта уақыт береді. Сол елде Бөлтірік шешен бар дегенді естіп, жұрт хан сауалына жауап беру үшін Бөлтірікті ертіп барады. Белгіленген күні хан өз сауалын қайталағанда, Бөлтірік: “Сауалыңыз мағынасыз екен”, – деп жауап береді. Ашуланған хан күмісті таяғымен Бөлтіріктің басынан нұқып қалады. Сонда Бөлтірік: “Басыма таяғыңыз тиді, міне осы сіз сұраған ұрысыңыздың жауабы”, – дейді. Бөлтіріктің сөзі жанына батып кеткен соң, хан ашуланып кетіп қалады. Ханның қаһарынан үріккен жұрт Бөлтірікті дөрекі сөйлегені үшін кінәлайды. Бөлтірік жұртты жинап, ханға: “Бектеріңнен суық хабар әкеліп тұрмын. Олар басқа хан іздеуді ойластырып жүр. Бұған өз аузыңыздан шыққан орынсыз сөз бен іс себеп болды. Енді көпшіліктен кешірім сұрамасаңыз болмайды”, – дейді. Қорыққан хан халықтан кешірім сұрайды.