Бір байдың Зиба есімді сұлу қызы мен Төбет атты бозбаланың арасында сүйіспеншілік сезімі тұтанады. Алайда бұл жағдайды көре алмаған ауыл жігіттері Төбетке дұшпандық жасап, оны қудалай бастайды. Соның салдарынан әкесі Төбетті қауіптен сақтандыру үшін басқа жаққа аттандырады. Жолға шығарда Зиба Төбетке амандық тілеп, жол азығын дайындап береді және қауіп төнсе, астындағы аты белгі беретінін ескертеді. Бірнеше күн жүрген Төбет қалың тоғайға келгенде, тұлпары кісінеп, жаудың жақын екенін сездіреді. Тоғайда жасырынған қарсыласы оған тұтқиылдан шабуыл жасайды. Екеуі жекпе-жекке шығып, шайқас соңында Төбет жауын жеңіп, аман қалады.

Тобықты мен керей елі бір-бірімен барымта алысып, ерегес туады. Керейлер тобықтының Ыбырай есімді азаматын тұтқындап әкеткеннен кейін, кек қайтару мақсатымен Тәуке батыр жетпіс жігітті бастап Керей еліне аттанады. Жорық барысында Тәукеге жолыққан бір әйел оның бұрын тобықтының кесірінен Ақмолаға айдалғанын еске салып, не себепті сол елдің намысы үшін атқа қонғанын сұрайды. Батыр әйелдің сауалдарына өз өмір жолы мен тағдырын меңзейтін жауаптар береді. Тәуке серіктеріне керейдің жылқысын айдап кетуді тапсырып, өзі қуғыншылардың жолын бөгеп қалады. Барымташылардың соңынан Көкбестіге мінген керей батыры Жекебай қуады. Тәуке алдымен оның астындағы атын атып құлатады, кейін қайта ұмтылған Жекебайды атып өлтіреді. Тобықтылар Тәукенің арқасында керей елін шауып, жылқысын барымталап қайтады.

Бірде Нұралы ханға Кіші жүздің батыры Сырым Датұлының келе жатқаны туралы хабар жетеді. Хан ордасына келген Сырым Нұралының халыққа көрсетіп отырған зорлығы мен әділетсіздігін бетіне басып айыптайды. Бұған ашуланған Нұралы хан нөкерлеріне батырды тұтқындауды бұйырады. Сырым қылышын суырып, ханға қарсы ұмтылғанымен, қарындасы Ақлима ара түсіп арашалап қалады, ауылына қайтып кетеді. Ауылына келгенде Теке Шағанақтың елді шауып, малын айдап кеткенін естиді. Сырым батыр соңынан қуып жетіп, Шағанақты қолға түсіреді. Шағанақ жанын кешіруді өтінгенімен, Сырым оны тұтқындап, айдап әкеткен жылқымен бірге еліне алып қайтады.

Қалмақ ханы Жамин қазақтарға қарсы жорық ұйымдастыруды көздеп, елін жинап кеңес өткізеді. Қазақтардың белгілі батыры жоқ деген оймен жорыққа шыққан қалмақ әскері Керей руы қоныстанған Өр Алтай өңіріне басып кіріп, елді ойрандайды. Жау Сарытауға жақындағанда, Тәуке елінің рубасы Ақтамберді қарт Сәтбай батырға хабар жеткізеді. Сәтбай батыр қол жинап, Қажағай даласында жауға қарсы аттанады. Шайқас алдында Құдыс батыр жекпе-жекте қалмақтың бес батырын өлтіреді. Бұған ашуланған Жамин хан Сәтбай батырды жекпе-жекке шақырады. Жекпе-жекте Сәтбай Жаминді өлтіреді. Басшысы қаза тапқан қалмақ әскері күйрей жеңіліп, аман қалғандары еліне қашады. Алайда Сәтбай батыр ауыр жараланады. Ел-жұртына: «Ақ түйем өз еркімен шөккен жерге жерлеңдер. Менен қалған бураның басын зиратыма бірге қойыңдар», – деп өсиет айтады. Батырдың аманатын орындаған елі оны ақ түйе шөккен жерге жерлеп, басына биік күмбез тұрғызады. Иесін іздеп үш күн жүрген ақ бура да сол жерде өліп, оның бас сүйегі батырдың күмбезінің төріне қойылады.

Жырда қазақ пен қалмақ арасындағы жаугершілік кезеңдегі оқиғалар суреттеледі. Қалмақ ханы Балықшы Жәнібек ханнан қазақтардың жерді босатуын талап етеді. Жәнібек хан бұл талапты қабылдамай, Сағындық батырды мың қолмен жорыққа аттандырады. Екі жақтың шайқасында қазақ әскері жеңіске жетіп, Балықшы хан қаза табады, ал оның екі қызы тұтқынға түседі. Сағындық батыр қыздардың бірін өзі алып, екіншісін Жәнібек ханға сыйға тартады. Бұдан кейін жырда Орманбет хан елі мен қалмақтар арасындағы соғыс оқиғалары баяндалады.

Наурызбай үйсін саудагері Керімнен Үшбурыл бойындағы Тілеуқабақ байдың асыл тұқымды тұлпарлары туралы естіп, сол жылқыны алуға бел буады. Кенесары ханнан бата алып, төрт серігімен жолға шығады. Жолда әнші қыз Фатимамен сөз қағыстырып, өзі қарауылда қалып, жолдастарын жылқы айдап келуге жібереді. Фатима ағаларына хабар бергенімен, олар Наурызбайдан сескеніп қумайды. Фатиманың өзі қуып жетіп, жекпе-жекке шақырады. Ержан араласып, қақтығысты тоқтатып, жылқыны сауға ретінде алып кетуге рұқсат береді. Алайда келесі жылы қайта келетіндерін ескертеді. Келесі жылы Наурызбай қол бастап қайта аттанып, Тілеуқабақтың бес мың қолын жеңіп, жылқыны айдап, Фатиманы бірге алып қайтады. Жолда Фатима өзінің ауыр науқас екенін айтып, ордаға жеткен соң үш күн, үш түн жатып дүниеден өтеді.