Баяғыда Темірхан хан алғаш Нұрадын ханның қызы Сәулеге үйленгенімен, ұзақ уақыт перзент сүйе алмайды. Кейін түрікпен ханы Қараманның қызы Қарашашты әйелдікке алады. Қарашаштан Егізбай мен Сегізбай атты екі ұл дүниеге келеді. Темірхан олардың құрметіне арнайы сарай салдырып, уақытын көбіне сол отбасымен өткізеді. Бұған ренжіген Сәуле өз тегінің де хан әулетінен екенін айтып налиды. Қырық тоғыз жасында Сәуле егіз ұл мен қыз дүниеге әкеледі. Ұлына Төрехан, қызына Ханбибі деген ат қойылады. Біраз уақыттан кейін Темірхан қайтыс болып, ел ішінде хан сайлау мәселесі көтеріледі. Бұл кезде Егізбай мен Сегізбай ел басқару ісінде тәжірибе жинап, ерлігімен танылған азаматтар болса, Төрехан жастығына байланысты мемлекеттік істерге араласпаған еді. Хандыққа үміткерлер талқыланған кезде жастар Сегізбайды қолдайды. Алайда ақсақалдар Төреханның анасы Нұрадын ханның қызы болғанын, ал Егізбай мен Сегізбайдың нағашы жұрты қалмақ екенін алға тартып, хандыққа Төреханды лайық деп таниды. Халық тілегімен Төрехан хан көтеріліп, алтын таққа отырады.

Шығармада Дотан батырдың қалмақ шапқыншыларына қарсы ерлік істері жырланады. Дотан батыр — жапанда жалғыз өзі өмір сүріп жатқан Құбақанбайдың 40 ұлының кенжесі. Оңаша өміріне наразы Дотан өз бетімен жер шарлап, ел іздейді. Ұзақ сапарында қалмақтардың жаугершілігіне ұшырап, жалғыз қаңғып жүргенде дала босқындарына кездеседі. Оларды өзіне жолдас қылып алады. Олармен Шынтемір ханның еліне барады. Шынтемір ханның қызы Күнікейді қалмақ ханы күшпен алғалы жатыр екен. Дотан батыр мұны естіп, Жазира ханға ойран салады. Ханды 500 әскерімен құртып жібереді. Күнікейді алып қайтады. Тойын жасайды. 39 ағасымен сапар шегеді. «Хансыз 40 мың үй, 40 боз үй» деген елге жетеді. Дотан батыр бұл елді қалмақ шапқыншылығынан қорғайды. Жәбір көрген елді өз жеріне көшіріп алады. Дотан еліне әділ хан болады.

Шапай Қалмағамбетов 1922 жылы басылған «Қамбар батыр» мен 1903 жылы шыққан «Тоқсан үйлі тобыр» жырынан алып, өзінше нұсқа жасаған. Өз жанынан қосқан өлең жолдары бар, ол тек байланыстыру үшін қолданған. Шапай жырлаған жыр нұсқасы толық және эпостық жыр үлгісінде құрылған.

Бұл жыр — 1922 жылы Ә. Диваев бастырған «Қамбар батыр» жырынан жазылып алынған көшірме. Кейбір жеке сөздерін өзгерткені болмаса, сюжетіне қосылған жаңалықтар жоқ.

Әзімбай қызыма күйеу таңдаттырам деп, ел-жұртын жидырады. Назым жиылған жұрттан ешкімді жақтырмай, үйіне қайтады. Әкесі Әзімбай шақырушылардан жиынға келмей қалған адам бар ма деп сұрағанда, біреу Қамбарды айтады. Халық келсін дегенде, Қамбар қайратымды көрсетіп, жауды жеңген күнде келемін деп, бармай қалады. Назым атқа мініп, Қамбардың аңнан қайтқанын жолын күтеді. Батырға көңілін білдіріп, сөйлескісі келгеніне қарамай кетіп қалады. Келесі күні Назым жолына өрмек құрып, торлаумен тоқтатпақ болады. Қамбар өрмекті турап өтіп, оған да тоқтамайды. Қалмақ ханы Қараман Әзімбайға Назымды бер, бермесең, еліңді шабамын деп кісі жібереді. Әзімбай елінің ақылгөйі Аюке бимен ақылдасып, Қамбарға астыртын кісі салады. Қамбар ел намысы үшін аттанбақ болады. Алты күн рұқсат сұрап, тобырларына тамақ үшін 60 құлан, 100 киік атып әкеп береді. Жетінші күні қалмақ ханы Қараманға келіп, оның он екі әскерімен жеті күн соғысқанда, қалмақ әскерінен екі мыңдайы ғана қалады. Қалғанына рақымшылық жасап, еліне қайтарады. Әзімбай бар жағдайын жасап, батырды жақсылап күтеді. Қамбардың алдынан Назым мен 95 жастағы Аюке ақылгөй шығып, қарт батасын береді. Әзімбайдың қызы үшін берген жасауы тоқсан үйлі тобырды асырауға жетеді. сұрайды. Біреу Қамбарды айтады. Сонда ноғайлының халқы Қамбар келсін, Назымжан сынап көрсін дейді. Қамбар «қайратымды көрсетіп, жауды жеңген күні барамын» деп, шақырғанға бармайды.