Сағындық батыр

Қазақ қолжазбаларының жеке сипаттамасы

1. Реестрдің идентификаторы

2. Қолжазбаның атауы (түпнұсқалық атауы)

Сағындық батыр

3. Авторы (Айтушы)

Қожабаев Болман (1880–1972) – халық ақыны, халық ауыз әдебиеті үлгілерін жеткізуші.

4. Жинаушы, тапсырушы:

Қожабаев Болман (1880–1972) – халық ақыны, халық ауыз әдебиеті үлгілерін жеткізуші. Ол қазіргі Қарағанды облысы Жезқазған ауданында дүниеге келген. Әкесі Қожабай өз ортасына белгілі ақын болған. Тоғыз жасынан домбыра тартып, он үш жасынан өлең шығара бастаған. Кеңес өкіметі орнағаннан кейін ақынның шығармашылық жолына сара жол ашылып, халық арасында кеңінен таныла бастады. Болман Қожабаев халық ауыз әдебиетінің көптеген үлгілерін жетік білген, оларды насихаттап, кейінгі ұрпаққа жеткізді. 1943 жылы Алматы қаласында өткен республикалық ақындар айтысына қатысқан.

5. Қашан, қайда жазылған (қорға түсуі, экспедициясы)

Оқушының тор көзді дәптеріне көк сиямен кирилл әрпінде жазылған.

6. Мекеме (қор иесі)

М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты

7. Шифры

267

8. Бет, жол саны, өлшемі

24; 20; 20х16,2; 19х10

9. Материалы (қағазы, сиясы), жағдайы

Оқушының тор көзді дәптеріне көк сиямен кирилл әрпінде жазылған.

10. Қолжазба графикасы

Кирилл әрпінде

11. Жанры

Тарихи жыр

12. Қысқаша мазмұны

Жырда қазақ пен қалмақ арасындағы жаугершілік кезеңдегі оқиғалар суреттеледі. Қалмақ ханы Балықшы Жәнібек ханнан қазақтардың жерді босатуын талап етеді. Жәнібек хан бұл талапты қабылдамай, Сағындық батырды мың қолмен жорыққа аттандырады. Екі жақтың шайқасында қазақ әскері жеңіске жетіп, Балықшы хан қаза табады, ал оның екі қызы тұтқынға түседі. Сағындық батыр қыздардың бірін өзі алып, екіншісін Жәнібек ханға сыйға тартады. Бұдан кейін жырда Орманбет хан елі мен қалмақтар арасындағы соғыс оқиғалары баяндалады.

13. Басы:

Батыр үшін арнадым, Тыңдасын жұртым бір дастан.

14. Соңы:

Төрт мың қолға бас болып, Таянып жауға келеді.

15. Қосымша мәлімет

Өлең жолдары әр бетке бір қатардан орналасқан.

16. Сандық көшірменің болуы

17. Сипаттаманы дайындаған:

Жұмашай Рақыш