Наурызбай - Фатима

Қазақ қолжазбаларының жеке сипаттамасы

Наурызбай - Фатима

1. Реестрдің идентификаторы

2. Қолжазбаның атауы (түпнұсқалық атауы)

Наурызбай — Фатима

3. Авторы (Айтушы)

Көкбай Жанатайұлы (1861, бұрынғы Семей губерниясы, Мұқыр болысы, Тақыр ауылы – 1925, сонда) – ақын, ағартушы, Абайдың әрі шәкірті, әрі інісі. Абайдың “Жаз”, “Күлембайға” деген өлеңдері тұңғыш Көкбай атымен 1888 – 1889 жылдары “Дала уалаяты газетінде” жарияланды. Көкбай жас кезінен бастап-ақ ән салып, өлең айтып, ел басқару ісіне араласқан. Семейде медреседе оқиды, еліне келген соң өз қаражатымен медресе салдырып, бала оқытады. Ол медресесін Кеңес өкіметі орнағаннан кейін мектепке берген. Көкбай “Сабалақ” атты үлкен поэма шығарған.

4. Жинаушы, тапсырушы:

Белгісіз

5. Қашан, қайда жазылған (қорға түсуі, экспедициясы)

Белгісіз

6. Мекеме (қор иесі)

М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты

7. Шифры

1125

8. Бет, жол саны, өлшемі

13; 23; 21х17; 19х11

9. Материалы (қағазы, сиясы), жағдайы

Дәптерге көк сиямен кирилл әрпінде жазылған.

10. Қолжазба графикасы

Кирилл әрпінде

11. Жанры

Тарихи жыр

12. Қысқаша мазмұны

Наурызбай үйсін саудагері Керімнен Үшбурыл бойындағы Тілеуқабақ байдың асыл тұқымды тұлпарлары туралы естіп, сол жылқыны алуға бел буады. Кенесары ханнан бата алып, төрт серігімен жолға шығады. Жолда әнші қыз Фатимамен сөз қағыстырып, өзі қарауылда қалып, жолдастарын жылқы айдап келуге жібереді. Фатима ағаларына хабар бергенімен, олар Наурызбайдан сескеніп қумайды. Фатиманың өзі қуып жетіп, жекпе-жекке шақырады. Ержан араласып, қақтығысты тоқтатып, жылқыны сауға ретінде алып кетуге рұқсат береді. Алайда келесі жылы қайта келетіндерін ескертеді. Келесі жылы Наурызбай қол бастап қайта аттанып, Тілеуқабақтың бес мың қолын жеңіп, жылқыны айдап, Фатиманы бірге алып қайтады. Жолда Фатима өзінің ауыр науқас екенін айтып, ордаға жеткен соң үш күн, үш түн жатып дүниеден өтеді.

13. Басы:

Әуелі сөз сөйлейін бір Құдайдан, Жақсының көңілі жұмсақ сары майдан.

14. Соңы:

Шатырда үш күн жатып, бейсенбі күн Пәниден бақи жайға сапар шекті.

15. Қосымша мәлімет

Өлең жолдары әр бетке бір қатардан орналасқан.

16. Сандық көшірменің болуы

17. Сипаттаманы дайындаған:

Жұмашай Рақыш