«ЭПОС - Ғашықтық дастан» айдарының архиві
Қазақ қолжазбаларының қысқа сипаттамасы
Қолжазбаның атауы
قارعا مەنەن كۇلسىن تۋرالى شىعارما / Қарға менен Күлсін туралы шығарма
Қолжазбаның жанры
Ғашықтық дастан
Қысқаша мазмұны
Қолжазбада Қарға батырдың бастан кешірген оқиғалары көрсете жырланады. Баяғыда Қарға деген бала әкесінен жетім қалып, шешесімен екеуі байдың жылқысын бағып күн көреді. Қарға 16-17-ге келген соң, жалшылық өмірден құтылу үшін ұрлыққа кіріседі. Жақсы киім киіп, жүйрік ат мініп, салтанат құрады. Сөйтіп жүріп, бір бай жігіттің қолындағы Күлсін сұлуды алып қашады. Қарға қартайғанша Күлсінмен бірге жақсы өмір сүреді. Қарға науқастанып, өлер алдында халқын жинап, өзінің басынан кешкен оқиғаны ұзақ әңгіме етіп айтып береді.
Қолжазбаның атауы
Назымбек пен Күлше
Қолжазбаның жанры
ғашықтық дастан
Қысқаша мазмұны
Күлше қыз бен Назымбектің сүйіспеншілігі туралы жырланады. Көп қиындықтардан өтіп, мұраттарына жетеді.
Қолжазбаның атауы
Кәшім мен Ахмет
Қолжазбаның жанры
ғашықтық дастан
Қысқаша мазмұны
Ахмет пен Кәшім бір бірін сүйсе дле қосыла алмайды. Ахметті дарға асып өлтіреді. Кәшімді бір мысықпен қапқа салып, мысыққа талатып, тұншықтырып өлтіреді.
Қолжазбаның атауы
Кәшім мен Ахмет
Қолжазбаның жанры
ғашықтық дастан
Қысқаша мазмұны
Ахмет пен Кәшім қыз бірін-бірі сүйсе де қосыла алмайды. Ахмет түрмеде өледі. Кәәшім өлімші болып қалады.
Қолжазбаның атауы
Есім — Зылиқа
Қолжазбаның жанры
ғашықтық дастан
Қысқаша мазмұны
Есім серінің Зылиқа деген қызға ғашықтығы, екеуінің махаббаты жырланады. Есім әке-шешесінен жастай жетім қалып, Әлімбайдың малайы болып жүрген Есмағамбет деген нағашысының қолында өседі. Ержете келе мықты, жүректі азамат болады. Ерлігімен ел-жұртына танылған соң, Есім сері атанады. Есім серімен Әлімбай да есептесе сөйлесетін болған. Зылиқа қыз Шора бидің қартайғанда көрген қызы. Есім серінің адамгершілігін, батырлығын бірден танып ұнатады. Екі ғашық бір түнде қашып шығады. Есім мен Зылиқа қандай қиындық азап көрсе де бір-бірімен қосылып, мұрат-мақсаттарына жетеді.
Қолжазбаның атауы
Есім сері
Қолжазбаның жанры
ғашықтық дастан
Қысқаша мазмұны
«Есім сері» деп аталғанымен, жалпы мазмұны «Есім — Қадиша» нұсқасымен бірдей. Мұнда да қыздың аты Қадиша деп аталған. Арманына жеткен екі ғашық Сыр бойына қашып барып, сонда екі ай жүріп, әрі қарай Үргенішке өтіп кеткен, одан Қарақалпаққа барады. Екі жылдай Ташкентті мекен етеді. Одан соң Ақмешітке келіп жетеді. Бір ұл, бір қыз перзенті болады.