Қазақ қолжазбаларының қысқа сипаттамасы
Қолжазбаның атауы
Беташар.
Қолжазбаның жанры
Беташар.
Қысқаша мазмұны
Беташар жас келінге өсиет, ырым-тыйымдарды айтумен басталады. Барлық туған-туысқа сәлем салғызады. Әр туыстың туыстық ерекшелігін атап көрсетеді.
Қолжазбаның атауы
Беташар.
Қолжазбаның жанры
Беташар.
Қысқаша мазмұны
Қысқа ғана бұл беташар жырында келінге қатысты тыйымдар аталған. Жыр 16 тармақтан, бір шумақтан ғана тұрады.
Қолжазбаның атауы
Беташар.
Қолжазбаның жанры
Беташар.
Қысқаша мазмұны
Бұл жыр ең бірінші Жаратушыға сыйынумен басталады. Бұдан кейін жыршы келінге Құдай жолы мен әруақтарға сәлем салдырады. Жыр сонысымен де көптеген жырлардан ерекшеленеді. Бұдан кейін отбасының әрбір мүшесінің түсін түстеп айтып, соларға сәлем салғызады.
Қолжазбаның атауы
Беташар.
Қолжазбаның жанры
Беташар.
Қысқаша мазмұны
Жыршы сөзін «Бісмілләдан» бастап, келін түскен елдің билеріне деген арнау сөздерімен жалғастырады. Кейін әулеттің әрбір мүшесіне сәлем салғызады. Ең соңынан барша жұртты да қоса кетеді.
Қолжазбаның атауы
Беташар.
Қолжазбаның жанры
Беташар.
Қысқаша мазмұны
Көптеген беташар жырларда келінге бірінші сәлемді үлкенге салдырса, бұл жырда бірінші қайын сіңлісінен бастап, кейін қайын інісіне, сосын абысынына, қайын ағасына, атасына, енесіне кезекті кейін береді. Ең соңында жалпы жұртқа сәлем салдырады.
Қолжазбаның атауы
Беташар.
Қолжазбаның жанры
Беташар.
Қысқаша мазмұны
Бұл беташар жырдың мазмұны толық емес. Тек жырдың кіріспесі секілді. Тек келінге бірнеше тыйымдар айтылып, соңына дейін жыр аяқталмай қалған.
Қолжазбаның атауы
Беташар
Қолжазбаның жанры
Беташар.
Қысқаша мазмұны
Бұл беташар жыры өте көлемді. Жыршы басында сөзін «Бисмилладан» бастайды. Келіннің бетін ашуға кіріскенін, міндетін абыроймен атқармаққа бел буғанын білдіреді. Шариғат пен қазақ салтындағы келінге қатысты тыйымдарды айтып, ескертеді. Жырдың бір ерекшелігі – сәлемді ең бірінші әрауақтарға салдырып, кейін сол жұрттың қарияларын атап салдырып, кейін отбасы мүшелеріне тоқталады. Келінге қатысты өсиет-ақылын тағы да пысықтай айтып, ең соңында жиналған қауымнан бата сұрайды.
Қолжазбаның атауы
Беташар.
Қолжазбаның жанры
Беташар.
Қысқаша мазмұны
Бұл беташар жырдың мазмұны көлемді емес. Өзге жырлардан ерекшелігі – келінге сәлем салдырғанда бірінші қайын атасын емес енесін атайды. Сондай-ақ қайын аға секілді отбасындағы жасы үлкен жандарды емес, қайын інісінен бастайды.