Ерте заманда бір таудың баурайын бір ел қоныстаныпты. Ауылдың болысы жақсы әрі қонақжай адам екен. Оның үйір-үйір жылқысы, қойы, түйесі болыпты. Бір күні сол болыстың үйіне Ақпатшаның өзі қонаққа келеді. Болыс той жасап, балуан күрес, бәйге, әртүрлі жарыстар ұйымдастырады. Аста-төк ет, саба-саба қымыз, халық ығы-жығы, той қырық күнге созылыпты. Патшаны аң аулатып, құс салып, ауылдың табиғатын аралатыпты. Қазақтың қонақжайлығына, мейірбандығына тәнті болған патша еліне кетіп бара жатып, артына қарағанда, ауылдың іргесіндегі тауға көзі түседі. «Мына таудың аты не?» деп сұрайды. Содан кейін сол таудың аты «Мырзакелді» атаныпты.

Ертеде Матақ деген батыр болған. Ол Қожан батыр деген батырдың немере інісі болып келеді. Қожан батыр көп нәрсеге көңілі толмай, Абылай ханның өзіне де қарсы шығып жүрген. Бір жорықта Матақтың әскерін елші келіп, қазіргі Қарқаралы ауданының Матақ кеншарының төңірегінде тоқтатқан. Ол жер бұрын Бекімжамал деген емші әйелдің атымен аталған. Ол әйел сол жерде жерленген көрінеді. Матақ батыр өлерінде: «Мені сол әйел жатқан жерге жерлеңдер» деп айтқан екен. Сонда уәзірлері: «Сізді әйел жатқан жерге қалай жерлейміз?» дегенде, Матақ батыр былай деген екен: «Мені сол төбеге жерлесеңдер болды. Осы жер мен өлгеннен кейін Матақ атанып кетеді». Содан былай сол жер «Матақ» атанып кетеді.

Ертеде Қытай елінің бір тыңшысы елінен қашып келіп, бір тауды паналайды. Ол осы тауды паналап, біраз өмір сүреді. Оны ешкім білмейді екен. Бір күні осы тауға жақын орналасқан жайлауға келіп, түнде бір қарын майды ұрлап қашып бара жатқанда, аяғы тастан тайып кетіп, майы құлап, жарылып тастарға жағылып қалады. Содан кейін қашқын ұсталып, оның жағдайы бүкіл елге мәлім болады. Таудың аты «Майқұлаған» аталып кетеді.

Қазақ пен қалмақ арасында болған бір соғыста қазақ жауынгерлері қалмақтарды шығыстан батысқа қарай ығыстырып тастайды. Шаршап келе жатқан қазақ жауынгерлері елге қайтып келе жатып, күн сәулесіне шағылысқан тау етегіне келіп аялдайды. Жауынгерлер таудың әсемдігіне сүйсіне қарап жатып демалады. Содан халық арасында қызара батқан күнмен шағылысқан тауды «Қызыл тас» деп атап кетеді.

Ерте замандарда бір атақты бай өмір сүріпті. Оның көрікті бойжеткен қызы болыпты. Әлгі қызға батырлығымен елге танылған Едіге деген жігіт ғашық болып, айттыруға туыстарын жібереді. Қыз да, әкесі де оған қарсы болмай, уағдалып тарасады. Алайда, қызға қалмақ ханы да құда түседі. Ел әбігершілікке түседі. Бай Едігені шақыртып алып, бүкіл жасауымен қызын қосып береді де, бір елеусіз жерге аттандырып жібереді. Көш бір тауға жеткенде қар жауып, аяғы боранға ұласады. Байдың қызы таудың ығы бар тереңдеу сайына там үй салдырады. Кейін сол өңірді жерсініп кетіп, қоныстанып қалады. Бара-бара қоңсылары көбейіп, үлкен ауылға айналады және қыздың алғаш үй тұрғызғаны ескеріліп, ел ауылды «Қызкеніш» атап кетіпті.

Ақтүбек елді мекенінің батыс жағында ауылға жақын тұрған тауды «Қыздарбек биігі» дейді. Елдің айтуынша Қыздарбек әнші және күйші болыпты. Өмірінің соңғы кезінде осы төбенің басында күй тартқан екен. Өмірден озғанда Жайма мен Бәйештің балалары ас береді. Жиналған жұрт «Қыздарбек қызығымыз еді. Ол кеткен соң сауық қандай болады? Мына тау басында әндері айтылып, керемет күйлері тартылып еді» деп еске алады. Қыздарбек сол тауға жерленіп, тау «Қыздарбек биігі» аталып кеткен.

Бір жолаушы келе жатып бір таудың етегіндегі құдық басына келіп демалады. Демалып болған соң жан-жағына қараса, қасындағы тауға ұқсас тағы бір тауды көреді. Екі таудың ұқсастығын қыз баланың қос анарына теңейді. Жолаушы біраз тыныққаннан кейін жолай бір ауылға соғады. Ауылға кіре берісте бір қарт кісі жолаушыдан «қайдан келесің?» деп жөн сұрайды. Сонда жолаушы қайдан келгенін, тауды неге теңегенін айтып береді. Содан сол тау «Қыз емшек» аталып кетеді.