Мерген Науша батыр жолдастарымен Айтқожа ханға барады. Айтқожа хан тойда отыр екен. Сәлем беріп кірген Наушаны Айтқожа хан менсінбей, жақтырмай қарсы алады. Себебі ол Наушаның атақты батыр екенін білмейтін еді.

Аңызда Баймағамбет хан мен Қази бидің Адайдың елін аралап жүрген кезде болған оқиға жөнінде баяндалады.

Хиуадан келген Аллақұлы Сыр бойының қазақтарына зорлық-зомбылық жасайды. Хан жарлығын орындап жүрген Раманқұлдың інісі мен Жанқожа батырдың баласы Итжемес арасында жанжал болады. Жанжал Раманқұлдың інісінің өлімімен аяқталып, бір адамға төрт кісінің құнын төлеуді сұрайды. Раманқұл мен Жанқожа батырдың арасындағы дауды Бекарыстан батыр шешіп береді.

Монғолдарға қарсы соғысып, ақылдылығымен, айлакерлігімен көзге түскен Панаш батыр Абылай ханның Кенесары бастаған әскерінің мыңбасысы болған. Панаш батырдың қазіргі бейітінде ол кісінің сүйегі жоқ. Батырдың сүйегін бір жыл аманат етіп қойып, Мекке, Мәдинеге апарып жерлеген деген сөз бар.

Аңызда Нұралы хан мен Сырымның бір-бірімен құдандалы болуы, арадағы бір келеңсіздіктің кесірінен құдалық бұзылуға айналғанда Алтеке Үкі бидің Нұралы хан мен Сырым батырды қайта табыстырмақ болғандағы айтқан сөздері, сол Үкі бидің сөзіне жығылған екі жақ қайта татуласып, төс қағысқан құда болуы сияқты оқиғалар баяндалады.

Шектінің батыс жақ Байұлымен шекарасында Шаңдықұл-Тамдықұл деген бір орында ел жайлайтын екі суат көлі болады. Бір жылы екі көлдің оңтүстік беті, бір биіктеу орынға бір буаз айдаһар түсіп жатып алады. Суатқа келген мал мен адамға айбат шегіп, жаман дауыспен ысқырған соң, үркіп маңынан көшеді. Сол айдаһардың Науша батыр басын шауып алып, елге тыныштық орнатады.

Кіші жүз Он екі ата Байұлының Байбақты ауылында Әлтеке тайпасының Назарымбет атасынан Наушаны Кіші жүз түгелдей, Ұлы жүздің батыс бөлігі түгел біледі. Оның өмірі ХVІІІ ғасыр ішінде өткен. Науша сәби күнінде-ақ ата-анасынан жетім қалып, ел қаңғырып тентіреп жүріп әлімнің Шекті атасындағы бір асқан байға тап болып, оның қозысын бағып он бес-он алты жасқа жетеді. Сол кезде байдың жүздеген жылқысын ұры алып кетеді. Соны қайтарып келуге Науша батырдың барып көрсеткен бір жолғы ерлігі сөз болады.

Әлімнің шекті руында аты шыққан Сыйлыбай деген бір батыр болады. Сырттай Наушаның атағын естіп, оның бақытын күндеп өлтіргісі келеді. Бұл сырды Науша да есіте жүреді. Сыйлыбай мен Наушаның араларына шағыстыру сөздер де көбейеді. Ақырында екеуі араздасып, соғысуға дейін барады. Жекпе-жекте Науша Сылыбайды өлтіріп сөзіне жетеді.