Бір заманда бір патшаның бойжеткен қызы түсінде тұрмысқа шыққанын көріп, жүкті болып қалады. Ол өзінің себепсіз жүкті болып қалғанын атасына айтудан қорқып, сырын өзінің бағушысы мен қасындағы қызметші қызға айтады. Олар хан қызының таза екендігіне куәлік берсек, басымыз бәлеге қалар деп қорқып, қызбен бірге мол азық-түлік, алтын-күміс алып тауға қашады. Бір жерге барып тоқтағанда бір аңшы жігітке жолығады. Ол киіктің үш лағын қолға түсіріп, енді олардың енесін ұстайын ден тұрған екен. Хал сұрасқан соң хан қызы шын сырын айтып береді. Сонда аңшы патша қызын ұнатып, оған өзіне қосылуға ұсыныс жасайды. Сонда қыз тағдырыма жолыққан осы шығар деп келіседі. Бірақ аңшыдан өзінің келісімі үшін қалың мал ретінде киіктің үш лағын сұрайды. Аңшы келісіп, қыз лақтарды босатып жібереді. Аңшы жігіт қызды еліне әкеледі. Сонда қызды көргендер оның сұлулығына қайран қалып: «Бәрекелді, қыз-ақ екен. Бұдан артық сұлулық болар ма?!» деп, таңданып, тамсанады. Кейін бұл сөз қызға лақап есім болып, одан тараған ұл-қыздарын «қыз-ақ балалары» деп атап кетеді. Кейін оның соңғы бөлігі айтылмай, алдыңғысы «қаз-ақ, қазақ» болып аталып кетеді. Сол себептен Құдай тағала патша қызына үш перзент береді. Солардан патша қызы мен аңшы жігіттің тұқымы көбейіп, бұлар ұзақ уақытта рахат, қайғысыз өмір сүреді.

Ертеде Қырымдағы түрік халықтары арасына түбі араб тайпаларынан шыққан Әнәс деген кісі келіп қоныстанады. Ол өзі оқыған, сауатты адам болып, қырымдықтардың тілінде балаларды оқытады. Әнәстің Мағаз деген бір баласы да түрік балалармен бірге ойнап, өсіп ержетеді. Күндердің күнінде оны Қырым ханы көріп, оны өз сарайында бала оқыту үшін Әнәстен қалап, сұрап алады. Мағаз сарайда тұрып, ханның қол астында мұғалім болып, бала оқытады. Уақыт өте Мағаз үйленіп, әйелінен Сапыл дүниеге келеді. Сапылдан Ақшолпан, Қурай деген екі перзент тарайды, ал Ақшолпанның Аламан деген бір баласы болады. Осы Аламаннан Алаш деген бала туып, бір кезде осы Алаштан Жайылхан, Сейілхан деген екі ұл тарайды. Енді бір заманда Алаштың Сейілханынан сегіз аталы түрікпен рулары, ал Жайылханнан Майқы деген ұрпағы тарайды. Осы Майқыдан Өзбек және Қобян деген екі бала туып, ер жетеді. Майқының Өзбегінен өрбіген ұрпақтары өзбек тұқымы, ал Қобянынан тарағандар — Қазақ пен Созақ болып жалғасады. Енді Қобянның екі баласының бірі — Созағынан Қарақалпақ — жалғыз болса, оның Қазағынан төрт бала: Көзел, Ақарыс, Жанарыс, Бекарыс –бір қауым болады.

Аңызда қазақ елін Тұран хандығы заманында «қызыл қалпақтылар» билейді. Бұл заманда өз еліменен жауласып, қазақтың ру-тайпа және ата қонысындағы жиналыста «Жалайыр» деген атақ алып шыққан Қабылан деген батыры болады. Ашулы Қабылан Жетісу, Іле, Шу, Қаратал, Ақсу-Алакөл жеріне талас Найман тайпасының қастандықпен Тентек, Көксу жайлауына талас, керісі басталады. Ашуланған Қабылан жүгенсіз ағып келе жатқан айғырдың кекілінен ұстап, жығыла тартқанда жалымен қоса қапсыра тартып, арқасынан жалын айырып, құйрығынан бір-ақ шығарып, айғырдың жаясын қып-қызыл қанталатып, құйрығының қылын қолына іліп қалады. Осы оқиғадан кейін Қабылан батырдың «Жалайыр» атанып кетуі аңызға арқау болған.