Қарасай мен Қази батырлар әкелері Орақтың өлер алдында аманат еткен үш арманын орындауға бел буады. Қарасай алдымен жүйрік Қызыл атты қолға түсіріп, оны алу үшін қарындасы Қибатты Көкшеге беруге уәде етеді. Кейін жаумен шайқаста Мамайға көмекке келіп, дұшпанды жеңеді. Мамай Орақтың ұлы Қарасайды танып, өмірінде алғаш рет күледі. Осылайша Қарасай әкесінің алғашқы екі арманын орындайды. Соңғы арман – Қиғаш тауындағы қызылбастарды жеңу еді. Бұл жорықта Қарасайға інісі Қази серік болады. Олар Қырымның ханы Әділмен күш біріктіріп, ауыр шайқаста ерлік көрсетеді. Қарасай мен Қази сансыз жауды жеңіп, орға құлаған Әділді құтқарады. Ақырында қызылбастарды бағындырып, Орақ батырдың үшінші арманы да орындалады.

Бұл Тәужи Айнатасовтың өзінше жырлаған жыры. Қобыланды 120 жасқа келіп қартаяды. Екі көзінен айрылып, соқыр болады. Елі бір бұлақтың басына тастап кетеді. Жанына асы-суын, күтуші жігітті қалдырады. Сөйтіп, кезінде талай жауды қырған батыр осындай күйге түседі. Көркемдігі орташа.

Арғы атасы – әулие, шейх, пір Мәулімнияз, одан Едіге, одан Нұрадин, одан Мұса тарайды. Мұсаның тоқалынан туған ұлдары Қараұлек деген үлкен әйелінен туған Орақ, Мамайды күндейді. Алшы Смайыл, Тобаяқ, Қалу, Сидақтар бірігіп, Орақты қастандықпен өлтіреді. Өлер алдында Орақ әйеліне өмірдегі үш арманын аманат етіп тапсырады. Қарт анасы Қараүлектің ақылымен үлкен ұлы Қарасай әкесінің аманатын орындауға кіріседі. Алдымен Ер Көкшенің Қызыл атын мініп, Мамай хан жеңе алмай жүрген Алауса қалмаққа қарсы аттанып, оны жеңеді. Қарасайдың әкесінің тұлпарына мініп, «Орақ!» деп ұрандап жауға шапқанын көрген Мамай хан өмірінде алғаш рет күледі. Мамайдың күлгенін ел көреді. Осылайша Орақтың екі арманы бірден орындалады. Қарасай қарт шешесі Қараүлектің тапсыруымен әкесінің үшінші арманын орындау үшін Айсаұлы Ахмет, Ерек Серек, Қоянақ батырларды ертіп, Қызылбасқа жорыққа аттанады. Әділдің шешесі үш рет көрген түсінің жамандықты меңзейтінін айтып, ұлын соғыстан қайтармақ болады. Алайда Әділ жорықтан бас тартпайды. Жауды жеңіп, Қарасай мен Қази әкесі Орақтың үш арманын орындап, мұратына жетеді. Ер Әділ тағына мініп, халқына адал болады.

Эпос қаһармандары Қарасай мен Қазидың ерлік жорықтары әкесі Орақтың соңғы армандарын іске асыру мақсатынан туады. Орақ батырдың өлер шағында әйеліне айтып кеткен үш арманы: ол ер інісі Мамайдың қанша қызық өмір жасаса да сүйсініп күлгенін бір көрмепті, алдына жылқы баласын салмайтын Қызылат деген дүлдүлді қолға түсіре алмай, міне алмай кетіпті, Қиғаш тауындағы ата жауы қызылбасты бағындыра алмапты. Қарасай ержеткен соң анасы оған әке арманын баяндап береді.

Әділ, Қарасай, Қази Айсадан тараған бес батыр Қоянақ қартты басшы етіп, Қарасай мен Қазидың атасы Орақтың аманатын орындау үшін Қызылбас еліне аттанады. Жорық барысында Қарасай мен Қази жаудың қалың қолымен шайқасып, Қазбан қаласын басып алады. Ал Әділ бастаған әскер тар әрі қауіпті жалғыз аяқ жолмен келе жатқанда, Қорғасынның қалың әскері оларды екі жақтан қоршайды. Шайқас үстінде Әділдің аты сүрініп, өзі терең орға құлап кетеді.

Әділ, Қарасай, Қази Айсадан тараған бес батыр Қоянақ қартты басшы етіп, Қарасай мен Қазидың атасы Орақтың аманатын орындау үшін Қызылбас еліне аттанады. Жорық барысында Қарасай мен Қази жаудың қалың қолымен шайқасып, Қазбан қаласын басып алады. Ал Әділ бастаған әскер тар әрі қауіпті жалғыз аяқ жолмен келе жатқанда, Қорғасынның қалың әскері оларды екі жақтан қоршайды. Шайқас үстінде Әділдің аты сүрініп, өзі терең орға құлап кетеді. Жырдың соңы сақталмаған.

Орақ батырдың өлер алдында аманат етіп қалдырған үш арманын орындау үшін ұлы Қарасайдың жорыққа аттанады. Ол Қырым ханы Әділден көмек сұрайды. Әкесі қайтыс болғаннан кейін жас болса да таққа отырған Әділге ноғайлының Ысмайыл деген адамы жала жауып, түрік патшасына хат жазады. Түрік патшасы Әділге Қызылбас елін бағындыруды талап етеді. Әділ Қарасай, Қази және басқа батырлармен бірге жорыққа шығады. Шайқас барысында Әділ жау қолына тұтқынға түседі. Қарасай мен Қази батыр ерлік көрсетіп, оны тұтқыннан босатып алады. Үшеуі жауды жеңіп, елге жеңіспен оралады.

Орақ пен Мамайдың қайтыс болғанын естіген қалмақ ханы Қондыкердің ноғайлы еліне шабуыл жасауға дайындалады. Бір кемпір Қарасай мен Қазидың жастығына қарамастан, ата-бабасы сияқты ержүрек батырлар екенін ескертіп, ноғайлыға тиіспеуге кеңес береді. Қондыкер Қырым ханы Әділге елші жіберіп, ноғайлының бодан болуын немесе Қиғаш тауда соғысқа шығуын талап етеді. Әділ хан бұл талаптан бас тартып, Қарасайдан көмек сұрайды. Алайда Қырымның қырық батырын бастап, жауға өзі аттанады. Мұны естіген Қарасай мен Қази оның соңынан қуып жетіп, шайқаста ерлік көрсетеді. Олар Әділдің жау қолына тұтқынға түскенін біліп, оны құтқаруға аттанады.