«БАЛАЛАР ФОЛЬКЛОРЫ» айдарының архиві
Қазақ қолжазбаларының қысқа сипаттамасы
Реестрдің идентификаторы
Қолжазбаның атауы
Бесік жыры
Жанры
Бесік жыры
Қысқаша мазмұны
Ел ішіне кеңінен таралған бесік жырларының бірі. Мәтінде жергілікті сөздер көптеп кездеседі.
Реестрдің идентификаторы
Қолжазбаның атауы
Бесік жыры
Жанры
Бесік жыры
Қысқаша мазмұны
Мазмұн байлығы, поэтикалық құрылымы жағынан бесік жырының өзге мәтіндерімен үндеседі. Сөз құрылысы бір сарынды, баланы уату үшін орындалатындықтан, ырғағы мен екпіні бесіктің тербелісіне ыңғайлас айтылады. Төрт шумақты өлең мәтіні 7-8 буынды жыр түрінде келеді.
Реестрдің идентификаторы
Қолжазбаның атауы
Бесік жыры
Жанры
Бесік жыры
Қысқаша мазмұны
Мәтін тұрақты нұсқа болмаса да, ежелден ел арасында айтылып, қалыпқа түскен дәстүрлі үлгіде келеді. 20 тармақты өлеңнің алғашқы жеті жолы 7-8 буынды жыр түрінде айтылады. Он үш тармақты екінші шумақтағы нәзік лирикалық көңіл-күй, негізгі идея диалогтік сөйлесім әдісі арқылы беріледі.
Реестрдің идентификаторы
Қолжазбаның атауы
Бесік жыры
Жанры
Бесік жыры
Қысқаша мазмұны
Бұл мәтін 34 жолдан тұрады. Өлеңнің тармақтары шумақтарға бөлінбей берілген. Мәтінде «жілік шағып берейін», «байқасқаның құйрығын, жіпке тағып берейін», «ешкі сауып сүт берер», «қойға барсаң қошқар бар» деген сынды халық өмірінен сыр шертер этнографиялық өрнектер молынан кездеседі. Мәтін 7-8 буынды жыр үлгісінде келеді.
Реестрдің идентификаторы
Қолжазбаның атауы
Бесік жыры
Жанры
Бесік жыры
Қысқаша мазмұны
Ұлттық тәрбиенің бастауы саналатын бұл бесік жырының мәтіні небәрі он тармақтан тұрады. Өлеңнің кейбір жолдарындағы — ау шылауының тіркесе айтылуы сазды әуенмен астаса орындалатындығын айғақтайды. Өлеңде ананың, яки айтушының балаға деген ыстық мейірімі, ізгі тілек-ниеті көрініс тапқан.
Реестрдің идентификаторы
Қолжазбаның атауы
Молдабай мен Ақжігіт
Жанры
әңгіме
Қысқаша мазмұны
Он адам ноқталап алып шыққан дәуді жеңген Молдабайдың аты біраз жерге дейін жайылып, тарап кетеді. Сол кездерде қызай елінен Ақжігіт деген кісі Молдабаймен таныспаққа ауылына іздеп келеді. Молдабай палуанмен кездесіп, танысқан Ақжігіт Молдабайды да өз ауылына қонаққа шақырады. Сол кезде Ақжігіттің ауылында бір бай қыз ұзату тойын жасап, ат шаптырып, палуан күрестіреді. Сонда Ақжігіт пен Молдабай палуан біріне-бірі қарсы күреске шығып қалып, Ақжігіт жеңіліп, Молдабайға ренжіп қалады. Жолшыбай келе жатқан Молдабайға Мыңбай деген кісінің келіні Ақжібек деген келіншек кез болады. Келіншектің қитығына тиген палуан ойламаған жерден сол жерде жеңіліп, ұятты болып қалады. Осыдан кейін Молдабай палуан досын жеңіп, ел алдында абыройын төккеніне және келіншектен жеңіліп ұятты болған екі ісіне өкінетінін айтып жүреді екен.