∞ Қазақ қолжазбалары ∞ ₸ ∞ Qazaq qoljazbalary ∞ ₸ ∞ قازاق قولجازبالارى ∞ ₸ ∞ Қазақ қолжазбалары ∞
Қолжазбаның атауы
Көкжарлы мен Бура
Қолжазбаның жанры
шежірелік аңыз
Қысқаша мазмұны
Шежіреде Найман руынан тарайтын Көкжарлы және Бура руларының аталу тарихы сөз болады. Бұлардың екі есімді болуы олардың батыр ағалары Саржомарт шешімімен болған екен. Бақана (Көкжарлы) мен Бақанастың (Бура) күндестіктің салдарынан өзбектерге сатылып кетеді. Саржомарттың көмегімен еліне оралып, ұрпақтары өсіп-өнеді. Олардың басын біріктіріп ру атын әйгілеу мақсатымен туыстарын басшы сайлап, есімдеріне тайпа атын бергендігі туралы айтылады.
Қолжазбаның атауы
Сырымның әйелге қамқорлығы
Қолжазбаның жанры
Тарихи аңыз
Қысқаша мазмұны
Аңызда орта жүзге барған кіші жүздің бір қызының зәбір көріп жүргенін орта жүзге барған жігіттерден беріп жіберген қыз аманатынан білген Сырым батырдың орта жүзге барып, қарындасын қайтарып алуы сөз болады.
Қолжазбаның атауы
Сырымның әйелге қамқорлығы
Қолжазбаның жанры
Тарихи аңыз
Қысқаша мазмұны
Аңызда арғын жаққа барып, қайтып келе жатқан екі жолаушыдан жолда қой бағып жүрген бір әйел жолығып, Сырым жайлы сұрап, оған өзінің бір аманатының бар екенін айтып, екі жолаушыдан беріп жіберуі, аманатты көрген Сырым батыр мән-жайды бірден түсініп, әйелге өз қамқорлығын жасап, қиналып жүрген жерінен алып қайту барысы сөз болады.
Қолжазбаның атауы
Сырымның анасының неге жерік болғаны жөнінде /سىرىمنىڭ اناسنىڭ نەگە جەرىك بولعانى جٶنىندە
Қолжазбаның жанры
Тарихи аңыз
Қысқаша мазмұны
Сырым батырдың тумаларына ренжіп, өзінің кімнен туғанын біле алмай дал болып, нақты дерегін білмек болып анасынан сұрайды, анасы ол кезде аяғы ауыр, жерік болып жүрген кезі екен. Елдің бір жылғы көштегі көрген ауыр қиыншылығы мен сол қиын-қыстау кезден елді аман алып қалған, барды аузына қаратқан, көреген, парасатты адамды, және мына ішімдегі бала сол адамнан да асып туса деген арман-тілегінен дүниеге келгенін баяндап береді.
Қолжазбаның атауы
Сырымның Хиуа ханына айтқан үш қызметі
Қолжазбаның жанры
Тарихи аңыз
Қысқаша мазмұны
Сырым Хиуа ханына барып айтқан «Қарақалпақ, сарт, өзбек, қазақ, түрікмен, естек – осы алтауымыз бірігіп, Руссия патшасына қарсы шығайық. Менен асса, сені қоймайды. Осы бастан бетін қайырайық. Сен маған қол, ат, азық бер. Екінші жұмысым, патшадан жеңілсем, бері көшем, қоныс бер. Жалпы қазақтың үш баласы: Ақарыс – Ұлы жүз, Бекарыс – Кіші жүз, Жанарыс – Орта жүз, осы үш жүздің баласы бұл жерден жылқы бағып, Көкшетауға шығып кеткенде, осы жерде қонысым қалды, сол қонысымды бер. Үшінші, Созақ баласы қарақалпақта еншім қалды. Бұл әуелде үлкен үй еді. Қалған еншім – үй-мүлік пен қоралы мал» деген талаптары мен соның орындалуын айтады.
Қолжазбаның атауы
Сырымның аманаты
Қолжазбаның жанры
Тарихи аңыз
Қысқаша мазмұны
Әшім деген адам байдың баласыменен қорық жерге таласып, бай баласының басын жарады. Бай Әшімді ұстатып, Текеге айдатып жібереді. Іс губернатордың қолына түседі. Сонда Сырымның он жеті жасар Қазы деген баласы Әшімнің әкесінен бір түйе, бір тоқты алып, губернаторға жолға шығып, губернаторды сөзден жығып, байбақты Әшімді айдауға кеткелі тұрған жерінен қамаудан босатып алады.