«ПРОЗАЛЫҚ ФОЛЬКЛОР - Новеллалық ертегі» айдарының архиві
Қазақ қолжазбаларының қысқа сипаттамасы
Қолжазбаның атауы
Жомарт
Қолжазбаның жанры
Новеллалық ертегі
Қысқаша мазмұны
Ертеде әрі әділ, әрі ақылды бір хан өмір сүріпті. Бір күні хан Қасым және Манап деген екі уәзірін шақырып алып: «Жомарттық байлықтан ба, әлде ниеттен бе?» – деп сұрақ қояды. Қасым мен Манап тұрып: «Тақсыр, жомарттық байлықтан туады», — дейді. Хан: «Жоқ, уәзірлерім, жомарттық ниеттен туады», — дейді. Уәзірлер ханмен келіспейді. Хан өз сөзін дәлелдеу үшін уәзірлеріне үлкен той жасаңдар дейді. Өзі диуана боп киініп алып, той жасап жатқан Қасым мен Манаптың үйіне барады. Екеуі де диуанаға бір тілім күйген нанды зорға береді де, үйіне қонуға ұлықсат етпейді. Содан хан түн ішінде бір қойшы баланың үйіне түседі. Ол астындағы төсегін қонағына салып, қонақасына диуана сұраған жеті қойдың бүйрегін алып береді. Азанда хан Манап пен Қасымды шақырып алып: «Түнде жеті қойым ұрланды, соны табыңдар»,– дейді де, қойшы баланың қойларының жоғын айтады. Уәзірлер көп қарап жүріп, базарда жеті қойдың терісі мен етін сатып тұрған баланы ұстап алып ханға алып келеді. Сол жерде барлық мәселенің беті ашылады. Хан Қасым мен Манапты жазалап, қойшы баланы өзіне бас уәзір етіп алады.
Қолжазбаның атауы
Білгенге тақпақ, білмегенге аппақ сұлу
Қолжазбаның жанры
хикаялық ертегі
Қысқаша мазмұны
Өткен заманда Мысыр шаһарында өзі таз, кедей, өзі жалғыз Көлерме атты бір жігіт болады. Жасы отыздан асып, өмірден қажып бір күні түс көреді, түсінде әкесі аян береді. Әкесінің берген аяны бойынша жол жүріп, жолдан қой басындай алтынға кез келеді. Алтынды жүз мың ділдаға айырбастап Құддыс шаһарына барады. Қаншама қиын-қыстау жолдардан өтіп, Құддыс шаһарының патшасының білгенге тақпақ, білмегенге аппақ атты жалғыз қызына ғашық болып жүріп ақыры соған үйленеді. Күңдердің күнінде Сейт Баттал атты бір ұл көріп, ол өсе келе осы Құддыс шаһарына патша болады. Сөйтіп өзі таз, өзі кедей, өзі жалғыз Көлерме деген жігіт еңбек, айламенен барлық мақсатына жетеді.