Аңызда атасы Әбілқайыр өлген орнына Нұралының хан болуы, ханнан туған отыз ұлдың әрқайсысы әр түрлі болады. Солардың ішіндегі кейбір сотқар, ел бүлдіргіштерінің себебінен Сырым батыр ашуға булығып, қол жинап, Нұралы ханға қарсы аттанбақ болуы, мұны естіген ханның Уфа шаһарына қашып барып, сол жерді паналауы, содан оралмаған ханның орнына Сырымның хан болуы, ел үшін игі жұмыстар істеген батырдың кейбір істері патшаға жақпай, зынданға салынуы, кейін сол түрмеде өз қолымен у ішіп, өлуі жайында баяндалады.

Есет батырдан бата алуға арнайы келген Сырым батырды қарсы алып, аман-саулық сұрасқан соң, Есет Сырымнан не бұйымтаймен келгенін сұрайды. Батасын алуға келгенін айтқан Сырымға кім көрінгенге бата бере бермейтінін айтып, сұрақтар қояды. Есеттің қойған сұрақтарына мүдірмей жауап берген батырға риза болып, арқасынан қағып, шын ықыласымен батасын береді.

Сырым батыр Малайсары биге бата сұрай барады, сонда Малайсары би оған «Менің батам жеті атаңа жететін болсын, үйіңнің сыртынан дүбір кетпесін. Одан соң мына үш сиыққа зияның тимесін, бұл үш сиықта үш қасиетті адам бар, соларға жолай көрме! Олар: бірінші − тана Қоске би, екінші – әлім Көсеу би, үшінші – есентемір Бөкен би» дегенде, батыр аңғалдық танытып, ақыр соңында Хиуа ханының қастандығымен қайтыс болады.

Аңызда екі түрлі оқиға айтылады. Бірі бейкүнә қыз-келіншектерге тиісіп, қорлық көрсетіп жүрген Нұралы ханның баласының себебінен Сырым батыр ханды шаппақ болғанда, ханның Үрімге қашып кетіп, орнына Сырымның хан болуы. Енді бірі дат балалары арасындағы бақталастық, күндестік. Осы алауыздыққа шыдай алмаған Сырым батырдың елден Үргеніш шаһарына барып тұруы, кейін сол Үргеніш шаһарында қайтыс болғандығы туралы айтылады.

Аңызда бала кезінен-ақ ел ісіне араласа бастаған Сырым батырдың бір жиында қазақтарды алымсынбай, қорлаған Нұралы ханға қарсы дауыс көтеріп, бір жұмбақ жасыруы, осы оқиғаның соңынан Сырым батыр Нұралы ханды шауып алуы, соның салдарынан жер аударылып, одан аман-есен келген батырдың ханға қарсы күресін тіпті де күшейте түсуі жайында баяндалады.

Аңызда Сырымның атасы Шоланның Орынбордан сауда істеп келе жатқан кезінде ұрылардың қолынан қаза табуы, ауылда қалған жүкті әйелінен Даттың дүниеге келуі, содан анасының түсіндегі аянымен үйленуі, көп ұзамай Сырым дүниеге келіп, бала кезінен өте алғыр, өжет болып өсуі, өсе келе елдегі кейбір би, төрелердің қитұрқы әрекеттеріне шыдай алмай, оларға қарсы шыға бастауы, сөйтіп Нұралы ханмен арадағы дау ұлғайып, ханға қарсы соғысқа шығуы, Сырымның Нұралы ханның ауылын шауып алғаны айтылады.