«МАУСЫМДЫҚ ФОЛЬКЛОР - Жарапазан» айдарының архиві
Қазақ қолжазбаларының қысқа сипаттамасы
Қолжазбаның атауы
Жарапазан
Қолжазбаның жанры
Маусымдық сал-дәстүр
Қысқаша мазмұны
Жарамазан жырының бұл мәтіні айтыла-айтыла қалыптасқан жаттанды шумақтардан құралған. Өлеңнің буыны мен бунағы, ырғағы әр алуан. Мәтінде үй иесін мадақтау, алғыс-тілек айту сынды өнегелі жолдар қамтылады.
Қолжазбаның атауы
Жарапазан
Қолжазбаның жанры
Маусымдық сал-дәстүр
Қысқаша мазмұны
«Жарамазанның» бұл көлемді мәтінінде ислам діні мен шариғат мәселелері кеңінен насихатталады. Сонымен қатар өлеңде бата-тілек, ізгі ниеттер айтылады. Мәтін көлемді болғанымен, жыр құрылысы қарапайым, жаттауға жеңіл. Өлең төрт тармақты аралас буынды жолдардан тұрады.
Қолжазбаның атауы
Жарапазан
Қолжазбаның жанры
Маусымдық салт-дәстүр
Қысқаша мазмұны
Бұл ізгі жырда да ислам құндылықтары дәріптеледі. Өлеңнің бастапқы шумақтары үй иесінің ұйқысын ашып, өздерінің жарамазаншылар екендігін сездіруге арналған. Өлең мәтіні аралас буынға құрылған.
Қолжазбаның атауы
Жарапазан
Қолжазбаның жанры
Маусымдық сал-дәстүр
Қысқаша мазмұны
Бұрын-соңды жарияланбаған бұл мәтін мазмұнында діни жоралғылар қамтылады. Халықтық поэзия үлгісінде келген өлеңде үгіттеу сарыны байқалады. Өлең он бір буынды қара өлең үлгісінде келеді.
Қолжазбаның атауы
Жарапазан
Қолжазбаның жанры
Маусымдық сал-дәстүр
Қысқаша мазмұны
Тұрмыс-салт жырларының бұл түрі мұсылман үшін қасиетті болған рамазан оразасын дәріптейді. Өлеңде негізінен жарамазан мәтінінің жаттанды қаңқасы бұзылмаған. Мәтін 4-5 және 6 тармақты жолдардан тұрады. Буын саны әркелкі.
Қолжазбаның атауы
Жарамазан
Қолжазбаның жанры
Жарапазан.
Қысқаша мазмұны
«Жарамазанның» бұл қысқа нұсқасы жоғарыдағы мәтіндердің айтыла-айтыла әбден ел құлағында жатталып қалған шумақтарынан құралған. Үш-төрт тармақты өлең жолдарынан тұрады. Он бір буынды қара өлең ұйқасымен айтылады.
Қолжазбаның атауы
Жарамазан
Қолжазбаның жанры
Жарапазан.
Қысқаша мазмұны
Бұл мәтін төрт, бес және екі тармақты өлең жолдарынан құрылған. Мазмұндық, көркемдік жағынан басқа мәтіндерден айтарлықтай айырмашылық жоқ. Он бір-он екі буынды өлең үлгісінде айтылады.
Қолжазбаның атауы
Жарамазан
Қолжазбаның жанры
Жарапазан.
Қысқаша мазмұны
Мәтінде мұсылманның бес парызының бірі – ораза ерекше дәріптеледі. Алайда өзге мәтіндерге қарағанда өлең ұйқасы, көркемдігі жағынан солғындау. Өлең жолдары жиі қайталанады. Он бір-он екі буынды өлең түрінде айтылады.