∞ Қазақ қолжазбалары ∞ ₸ ∞ Qazaq qoljazbalary ∞ ₸ ∞ قازاق قولجازبالارى ∞ ₸ ∞ Қазақ қолжазбалары ∞ ₸ ∞ Qazaq qoljazbalary ∞ ₸ ∞ قازاق قولجازبالارى ∞
Реестрдің идентификаторы
Қолжазбаның атауы
Қыпша сұлудың сырын ашу.
Қолжазбаның жанры
Ертегі.
Қысқаша мазмұны
Ағзам шаһарында Қасым Жомарт атты патша, Мәмбет Нәбит атты бас уәзір болады. Бас уәзірдің жалғыз ұлы Абзал өсіп, ер жетіп, қасына жиһанкез Сағдар сақ деген керуен басы етіп Мысыр шаһарына 250 түйе сауда бұйымдарын алып сапар шегеді. Әкесінің “Өз патшалығымызда жоқ дүние мүлік алыңдар” деген тапсырмасы бойынша барлық дүние мүліктерін беріп, күміс, алтын жасатқан әшекейлі-өрнекті бір кемер белбеу, неше түрлі ою кестелер тақиялар алып, қайта өз шаһарына қайтады. Бұл бұйымдарды Ағзам патшаға тарту етіп, патшаны, уәзір әкесін таң қалдырып, ризашылықтарын алады. Патша уәзірлер құрау мол керуенмен бұларды, тағы шаһарда жоқ заттарды әкелуге бұйырады. Керуен басы Сағдар сақ пен уәзірдің баласы Абзал ұзақ жол жүріп, Мысыр шаһарындағы бұрынғы өздеріне кезіккен ақылгөй жалғыз шалға келіп, ақыл сұрайды. Шал “осы шаһарда өте өнеркеш, асқан суретті, әрі сұлу, әрі ақылды Қыпша атты бір қыздың барлығын айтады. Бұлар 250 түйе алтын, қазына мүліктерін беріп, осы Қыпша сұлуды алады. Патша және уәзір, әкесі бұған өте риза болып отыз күн ойын, қырық күн тойын өткізіп, қыздыққа батады. Күндердің күнінде Қыпша сұлу ата-анесінен сұранып өз ел-жұртына оралады. Оларды риза етіп той-думан қызыққа батып, жасырын сақтап жүрген, өзінің сызған он сегіз мың ғаламның суретін тауып алып, қайта Ағзам шаһарына қайтады.
Реестрдің идентификаторы
Қолжазбаның атауы
Құл патша.
Қолжазбаның жанры
Ертегі.
Қысқаша мазмұны
Бұл ертегіде Шам шаһарының патшасы Мансұр Нақаттың қызы Атластың басынан өткен оқиғалар баяндалады. Атлас уәзірдің ұлы Мәлікке ғашық болғанымен, Мәлік оның ұсынысын қабылдамайды. Намыстанған Атлас Мәлікті өлтіріп, осы қылмысы үшін таз әрі саңырау қара құлға қосылып, елден қуылады. Жолда ол құлды емдеп, көрікті әрі ақылды жігітке айналдырады. Кейін ол Саламат есімімен танылып, патша тағына отырады. Олардың ұлы Шарапаттың тағдыры да түрлі қиындықтарға толы болады. Кейін Шарапаттың ұлы Зындан ер жетіп, батыр атанып, көптеген сынақтардан өтіп, Мәриям сұлуға үйленеді. Ертегіде адалдық, ақылдылық, төзімділік пен мұратқа жету жолындағы күрес суреттеледі.
Реестрдің идентификаторы
Қолжазбаның атауы
Құйым батыр.
Қолжазбаның жанры
Ертегі.
Қысқаша мазмұны
Мысыр шаһарында Алған деген байдың Берген, Мерген, Құйым атты үш ұлы болады. Алған бай әбден қартайған соң бар байлығын балаларына бөліп бермек болады, бірақ балалары байлықтан бас тартады. Балаларынан елді рахмет етсімен бай бар байлықтан жұрдай қылуды көктен сұрайды. Бір асқақпай адамның ақылымен бар малдан айрылып, кемпірі екеуі қаңғырып кетеді. Үш бала өз күндерін өздері көру үшін үш жаққа кетеді. Оқиға ары қарай байдың кіші баласы Құйымның басынан кешкендері жайында болады.
Реестрдің идентификаторы
Қолжазбаның атауы
Құйыршық.
Қолжазбаның жанры
Ертегі.
Қысқаша мазмұны
Ел аузында кең тараған бұл ертегіде бір кемпір мен шалдың Құйыршық атты баласының басынан өткен күлкілі оқиғалар баяндалады.
Реестрдің идентификаторы
Қолжазбаның атауы
Қожанасырдың өліп тірілуі.
Қолжазбаның жанры
Ертегі.
Қысқаша мазмұны
Ел арасында кең тараған бұл ертегіге аңқау Қожанасырдың басынан өткен хикаялары баян етіледі.