∞ Қазақ қолжазбалары ∞ ₸ ∞ Qazaq qoljazbalary ∞ ₸ ∞ قازاق قولجازبالارى ∞ ₸ ∞ Қазақ қолжазбалары ∞ ₸ ∞ Qazaq qoljazbalary ∞ ₸ ∞ قازاق قولجازبالارى ∞

Қазақ қолжазбаларының қысқа сипаттамасы

Реестрдің идентификаторы
Қолжазбаның атауы
Беташар
Қолжазбаның жанры
Беташар
Қысқаша мазмұны
Бұл беташарды орындаушы әуелі жұрттың назарын өзіне аударып, шулаған топты тыныштандырып, сөзін бастайды. Сол жұрттың билерін сабырға шақырып, келіннің бетін ашатынын айтады. Келіннің қасиеттері мен оның сыртқы келбетінің сипатын айтып, кейін қалың жұрттан бастап сәлем салдырады. Бұдан кейінгі ретте атасына, енесіне, қайынағасы, абысын-ажынынан, қайынінілері мен қайынсіңлілеріне рет-ретімен сәлем салдырады. Олардың әрбірінің ерекшелігін сипаттап өтеді. Келіннің түскен жұрты «жетіру» екенін арнайы атайды. Жыр соңында тағы да келіннің сырты келбетін сөзбен суреттеп, ендігі өмірінің өзгеше болатынын айтады.
Реестрдің идентификаторы
Қолжазбаның атауы
Қоштасу
Қолжазбаның жанры
Қоштасу, сыңсу
Қысқаша мазмұны
Мәтіннің басқа сыңсу мен қоштасулардан ерекшелігі қыз ең бірінші сүйікті жеңгесімен, сосын әке-шешесімен қоштасады. Қыз ғұмырының қысқа болғанын айтып налиды.
Реестрдің идентификаторы
Қолжазбаның атауы
Қоштасу
Қолжазбаның жанры
Қоштасу, сыңсу
Қысқаша мазмұны
Ұзатылып бара жатқан қыздың қоштасуы. Шағын ғана мәтінде бойжеткен анасы мен бауырларымен қоштасады.
Реестрдің идентификаторы
Қолжазбаның атауы
Қоштасу
Қолжазбаның жанры
Сыңсу, қоштасу
Қысқаша мазмұны
Ұзатылғалы тұрған қыз қоштасу өлеңінде жеңешесімен, апасымен, бауырымен, әкесімен, шешелерімен қоштасады. Әрбірімен қарым-қатынасын айтып, сөзін арнайды. Жат жұртқа барғанда тез сіңіп кете алмайтын қыз тағдыры жайында айтады. Бауырларына артынан іздеп барып тұруын сұрайды. Ағасының өзін ешкімге бермеймін деп, ұзатып жатқанына назын да білдіреді.
Реестрдің идентификаторы
Қолжазбаның атауы
Қоштасу
Қолжазбаның жанры
Сыңсу
Қысқаша мазмұны
Шығармада ұлдың орнына ұл, қыздың орнына қыз болып өскен бойжеткеннің ұзатылып бара жатқанда айтқан сыңсуы. Бір үйдің жалғыз қызы «басқа елге барғанда жағдайым қалай болар екен» деп уайымдайцды. Мәтіннен ерке қыздың теңіне риза еместігін аңғарамыз.
Реестрдің идентификаторы
Қолжазбаның атауы
Қыз жыры
Қолжазбаның жанры
Сыңсу
Қысқаша мазмұны
Ұзатылып бара жатқан қыздың үй-ішімен, ел-жұртымен қоштасқанда айтқан сыңсуы. Құрбыларына, малға сатқан ағасына да жыр арқылы өкпесін, назын айтады.
Реестрдің идентификаторы
Қолжазбаның атауы
Ұзатқан қыздың өлеңі
Қолжазбаның жанры
Сыңсу, жар-жар, беташар
Қысқаша мазмұны
Айтушы үйлену ғұрпы өлеңдеріне жататын сыңсу, жар-жар, беташарды қысқаша жырлаған. Арасында қыздың анасы мен жеңгесінің қоштасу жырлары да бар.
Реестрдің идентификаторы
Қолжазбаның атауы
Қыздың ата-анасына өкпесі
Қолжазбаның жанры
Сыңсу.
Қысқаша мазмұны
Мәтін қысқа-қысқа 6 бөлімнен тұрады. Олар «Қыздың-ата анасына өкпесі», «Туған жерімен қоштасу», «Қыздың жеңгесімен қоштасуы», «Елімен қоштасу», «Қоштасу», «Қызға айтқан анасының сөзі». Көркемдігі жоғары, мағынасы терең сыңсулардың бірі.