∞ Қазақ қолжазбалары ∞ ₸ ∞ Qazaq qoljazbalary ∞ ₸ ∞ قازاق قولجازبالارى ∞ ₸ ∞ Қазақ қолжазбалары ∞

Қазақ қолжазбаларының жеке сипаттамасы

Тоқымбет

1. Реестрдің идентификаторы
2. Қолжазбаның атауы (түпнұсқалық атауы)
Тоқымбет
3. Авторы (Айтушы)
Жыршысы: Сатыбалдин Файзолла. Қостанай облысы, Аманкелді ауданында, Аманкелді ауылында туған. Діни атағы бар адам.
4. Жинаушы, тапсырушы:
Зарлық Мұрын. Қостанай облысы, Аманкелді ауданында туған.
5. Қашан, қайда жазылған (қорға түсуі, экспедициясы)
Дастанды 1924–1925 жылдары Қостанай облысында ел аузынан жазылған. Институт қорына 1959 жылы тапсырған.
6. Мекеме (қор иесі)
М.О.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты
7. Шифры
106, 8-дәптер.
8. Бет, жол саны, өлшемі
Б.59; Ж.36 21х29; 9х24,5
9. Материалы (қағазы, сиясы), жағдайы
Қолжазба ақ қағазбен тысталған. Кеңсе қағазына машинкада басылған.
10. Қолжазба графикасы
Кирилл.
11. Жанры
Ғашықтық дастан.
12. Қысқаша мазмұны
Тоқымбеттің жас кезінде әкесі қайтыс болып, шешесі екеуі Әжеке деген байдың малын бағып күнелтеді. Тоқымбет Әлім деген нағашысын іздеп тауып, шешесін сонда қалдырады. Өзі батыр, мерген әрі әнші жігіт болып өсіп, жүйрік ат сатып алып, ел аралап кетеді. Тоқымбет Қаратау бойындағы бір үлкен тойға тап болады. Осы тойда сайысқа түсіп, жүлдені жеңіп алады. Ол бір байдың Гүлейім атты қызына ғашық болады. Екеуі нағашысы Әлімге келіп паналайды. Осыған байланысты ел арасында үлкен дау басталады. Тоқымбет қуғыншылардың қолына үш рет түсіп, өзінің батырлығы мен тапқырлығының арқасында құтылып шығады. Содан кейін Гүлейім екеуі Бағаналы Ерден батырға барып, бастарынан өткен барлық оқиғаны баяндайды. Ерден батыр бұларды қарсы алып, жұртын жинап, үлкен той-думан жасап, бастарына отау тігіп, ел қатарына қосады. Сөйтіп, екі жас мақсатына жетеді.
13. Басы:
Сөз жазуға он саусағым жалықпа…
14. Соңы:
Жазып болдым ақыры осы біткені.
15. Қосымша мәлімет
16. Сандық көшірменің болуы
17. Сипаттаманы дайындаған:
Асқар Тұрғанбаев