Қыз бен жігіт айтысы

Қазақ қолжазбаларының жеке сипаттамасы

Қыз бен жігіт айтысы

1. Реестрдің идентификаторы

2. Қолжазбаның атауы (түпнұсқалық атауы)

Қыз бен жігіт айтысы

3. Авторы (Айтушы)

1. Балхия Барқымбай қызы. Ақтөбе облысы, Ырғыз ауданында (Бұрынғы Торғай губерниясы, Ырғыз уезі, Қарабұтақ болысы) өмір сүрген. Кіші Жүз Жетіру, оның ішінде Жағалбайлы. Ел ішінде суырып салмалығымен аты шаққын ақын болған. 2. Сәрсембай Бозғұлұлы. ХІХ ғасырдың 70-жылдарында қазіргі Қызылорда облысы, Қазалы ауданында дүниеге келген. Кіші Жүз Алаша, оның ішінде Шөмекей. Өз заманында Шабдар Сәрсембай жырау деген атымен белгілі болған.

4. Жинаушы, тапсырушы:

Науқанбаев Қожантай. Қарақалпақ АССР-ның Тақтакөпір ауданындағы «Карл Маркс» совхозынан.

5. Қашан, қайда жазылған (қорға түсуі, экспедициясы)

1970 жылдардың басы, Қарақалпақ АССР-ы, Тақтакөпір ауданы, «Карл Маркс» совхозы. Институт қорына 1975 ж. келіп түскен. Қабылдап алған Б.Адамбаев.

6. Мекеме (қор иесі)

М.О.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты.

7. Шифры

Ш. 818 (ӘӨИ)

8. Бет, жол саны, өлшемі

П.8; Б.16; Ж.18; 20х16; 17х13

9. Материалы (қағазы, сиясы), жағдайы

Сарғыш парақтық тор көз дәптерге күлгін түсті сиямен қазіргі қазақ әрпінде жазылған. Араб цифры үлгісімен беттелген. Өлең жолдары әр бетке бір қатардан орналасқан.

10. Қолжазба графикасы

Кирилл әрпі.

11. Жанры

Ақындар айтысы.

12. Қысқаша мазмұны

Базарға мейіз сатуға келе жатқан керуеншілер арасынан қалжыңнан шығарып, қыз бен жігіт айтысады. Ел жайлауындағы ескі тұрмыс, еңбекшілердің төрт түлік малмен айналысып, оны өзге заттарға сауда арқылы ауыстырып, тұрмыс, тіршілік ететіні жайында айтылады. Жігіт Балқия қыздың сөзді орнымен тез табатынын аңғарады. Айтыс тең түсіп отырады.

13. Басы:

Сүйкендің келген жерден тиіп маған, Біз сөзім айтатұғын келді саған.

14. Соңы:

Келмейді Сырдың суы сирағымнан, Кеуліңде отырсыз ба жеңемін деп.

15. Қосымша мәлімет

Жөндеуден өткен.

16. Сандық көшірменің болуы

Бар.

17. Сипаттаманы дайындаған:

Ернат Жаманбалинов.