Құлтума ақынның Ер Сейілмен кездесуі, Ырысбаймен айтысуы

Қазақ қолжазбаларының жеке сипаттамасы

Құлтума ақынның Ер Сейілмен кездесуі, Ырысбаймен айтысуы

1. Реестрдің идентификаторы

2. Қолжазбаның атауы (түпнұсқалық атауы)

Құлтума ақынның Ер Сейілмен кездесуі, Ырысбаймен айтысуы

3. Авторы (Айтушы)

1. Құлтума Өтемісұлы (1840-1915). Қазіргі Целиноград облысы, Қорғалжын ауданы, Жартытөбе деген жерде туып-өскен. Ол Арғын ішіндегі Атығай. Құлтума негізінен айтыс ақыны. 2. Ер Сейіл. XVIII ғасырдың соңында өмір сүрген ақын. Туып-өскен жері Қызылорда облысы, Жалағаш ауданы. 3. Ырысбай. Қарақыпшақ. Дауға билік айтқан, шешен адам болған.

4. Жинаушы, тапсырушы:

Еңсебаев Нұрмағамбет. Ауыз әдебиеті үлгілерін жинаған, өзі де өлең шығарған.

5. Қашан, қайда жазылған (қорға түсуі, экспедициясы)

1960 жылдар, Целиноград облысы, Қорғалжын ауданы. Институт қорына 1970 жылы түскен.

6. Мекеме (қор иесі)

М.О.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты.

7. Шифры

Ш. 725 (ӘӨИ)

8. Бет, жол саны, өлшемі

П.4; Б.8; Ж.34; 21х17,5; 18х14

9. Материалы (қағазы, сиясы), жағдайы

Тор көзді дәптерге қазіргі қазақ әрпінде көк сиямен жазылған. Араб цифрымен беттелген. Өлең жолдары әр бетке бір қатардан орналасқан.

10. Қолжазба графикасы

Кирилл әрпі.

11. Жанры

Ақындар айтысы.

12. Қысқаша мазмұны

Айтыс Ақмешіт қаласында Тайшық деген кісінің асында болады. Құлтума осы асқа келген, қазақ даласына аты шыға бастаған Ер Сейілге барып, өлеңмен амандасып, арғы атасы Серкеден бастап мақтап, Сейілден ат-шапан сыйлық алады. Осы асқа сонымен бірге қарақыпшақтан шыққан ақын Ырысбай да келеді. Ырысбай Құлтумадан Ер Сейілден алған ат-шапанының бірін сауғаға сұрайды. Құлтума оған: «Айтыста кім жеңсе, бұл жүлдені сол алады» дейді. Айтыс осылай басталады да, Құлтуманың жеңісімен аяқталады.

13. Басы:

Бір жылы сапар қылдым Қаратауға, Жарандар, қарсылық қыл нәпсі жауға.

14. Соңы:

Ақмешітке нашарын қамап қойып, Қой дауынан жейді екен жылда пара.

15. Қосымша мәлімет

Қолжазба ақ қағазбен тысталған.

16. Сандық көшірменің болуы

Бар.

17. Сипаттаманы дайындаған:

Ернат Жаманбалинов.