∞ Қазақ қолжазбалары ∞ ₸ ∞ Qazaq qoljazbalary ∞ ₸ ∞ قازاق قولجازبالارى ∞ ₸ ∞ Қазақ қолжазбалары ∞

Қазақ қолжазбаларының жеке сипаттамасы

مۇڭلى قىز / Мұңлы қыз

1. Реестрдің идентификаторы
2. Қолжазбаның атауы (түпнұсқалық атауы)
مۇڭلى قىز / Мұңлы қыз
3. Авторы (Айтушы)
Ержан Ахметов (1879-1967). Шығыс Қазақстан облысы, Тарбағатай ауданында туып өскен. Ержан – терме, тақпақ, нақыл сөз, қысқа толғау өлеңдер мен ән шығарған ақын. Ол “Қыз Жібек”, “Еңлік Кебек”, “Мырзаш батыр”, “Бақтияр”, сияқты дастандарды жатқа білген, ел арасына танылған, белгілі жыршы.
4. Жинаушы, тапсырушы:
Уахатов Бекмұрат. М.О.Әуезов атындағы Әдебиет жөне өнер институтында көп жылдар аға ғылыми қызметкер болып қызмет еткен.
5. Қашан, қайда жазылған (қорға түсуі, экспедициясы)
1958 жылғы Шығыс Қазақстан облысы экспедициясы.
6. Мекеме (қор иесі)
М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты
7. Шифры
194
8. Бет, жол саны, өлшемі
Б. 7; Ж. 15
9. Материалы (қағазы, сиясы), жағдайы
Ұзын жолды ақ қағазға көк сиямен жазылған.
10. Қолжазба графикасы
Араб әрпінде
11. Жанры
Ғашықтық жыр
12. Қысқаша мазмұны
Бір жігіт көл жағасында мұңлы өлең айтып отырған қызды көреді. Ол көлге түсіп жатқан қыздың қасына жақындап келеді. Сыбдырды естіген қыз артына жалт қарайды. Екеуі жөн сұрасады. Жігіт қыздан неге мұңлы екендігін сұрайды. Қыз өзінің сүйгеніне қосыла алмай, малға байланып кеткенін айтады. Сонда жігіт қызға қазіргі жаңа заманның жаңалығы болып табылатын, әйелдің бас еркіндігіне байланысты заңның шыққанын айтады. Яғни, «үкіметке барып, шағым айтып, хат жазсаң болды» деп ақыл береді. Сонда қыз айтады: “Егер мен сүйгеніме тұрмысқа шықсам деп, үкіметке хат апарсам, олар маған рұқсат берсе, бірақ мұны естіген менің әкем қайныма айтып, сөйтіп екі жақтың ақсақалдары жиналып, өздерінше үкім шығарса қайтем?” – дейді. Екеуі осылай әңгімелесіп отырады.
13. Басы:
شىلدەنىڭ جانعا جايلى كۇن شۋاعى / Шілденің жанға жайлы күн шуағы
14. Соңы:
ەرجانشا ايازدان دەگەن ادام / Ержанша Аяздан деген адам
15. Қосымша мәлімет
Өлең жолдары әр бетке екі қатардан орналасқан.
16. Сандық көшірменің болуы
Бар
17. Сипаттаманы дайындаған:
Пәкизат Әуесбаева