قوبلاندى باتىر جىرى / Қобланды батыр жыры

Қазақ қолжазбаларының жеке сипаттамасы

قوبلاندى باتىر جىرى / Қобланды батыр жыры

1. Реестрдің идентификаторы

2. Қолжазбаның атауы (түпнұсқалық атауы)

قوبلاندى باتىر جىرى / Қобланды батыр жыры

3. Авторы (Айтушы)

Құлзақ Амангелдин (1886–1955) — жыршы. Қарағанды облысы, Нұра ауданында туған. Халық мұрасын, әсіресе Қарағанды жұмысшыларының өлең-жырларын жинап, тапсыруда елеулі еңбек сіңірді. «Қамбар батыр», «Қобыланды», «Ер Тарғын» дастандарының нұсқалары Құлзақтан жазылып алынды.

4. Жинаушы, тапсырушы:

Қабылбек Сауранбаев (1889 жылы туған) туып-өскен жері – бұрынғы Жаркент уезі, қазіргі Алматы облысы, Нарынқол ауданы, Саржал ауыл советі, «Калинин» колхозы. Ол 12 жасынан бастап 1922 жылға дейін бай-кулактардың есігінде малайлықта болған. Осы кезден 1960 жылға дейін Жаркент, Нарынқол, Кеген аудандарында әр түрлі қызмет атқарған, Нарынқол аудандық тексеру комиссиясының бастығы болып істеген. Бұл жырды Институт қорына 1956 жылы тапсырған.

5. Қашан, қайда жазылған (қорға түсуі, экспедициясы)

Қолжазба 1956 жылы Алматы облысы, Нарынқол ауданында жазылып алынған.

6. Мекеме (қор иесі)

М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты

7. Шифры

8. Бет, жол саны, өлшемі

210; 22; 17X20; 6,5X17

9. Материалы (қағазы, сиясы), жағдайы

Қолжазба жолды дәптерге, тек соңғы 210-беті шақпақ жолға араб әрпінде және қолжазбаның 1-бетінен 118-бетіне дейін күлгін сиямен, қалғандары көк сиямен жазылған.

10. Қолжазба графикасы

Араб әрпінде

11. Жанры

Батырлар жыры

12. Қысқаша мазмұны

Қолжазба толық, қара сөз аралас қара өлең және 7–8 буынды жыр үлгісімен айтылған. Бұл нұсқаның оқиғасы, жырдың өлең түрі Қ. Аманкелдиннен алынған «Қобланды батырды» қайталайды.

13. Басы:

قيسساسىن قوبلاندىنىڭ ايتسام تەرەڭ، قازاقتا باتىر عوي ول شىققان ەرەن / Қиссасын Қобландының айтсам терең, Қазақта батыр ғой ол шыққан ерен

14. Соңы:

كوپ ولجاعا كەنەلدى، حالىقپەن قاتار ولجاڭدى. ۇلەسىن كوپ العان سوڭ جارلىسى بايعا تەڭەلدى /Көп олжаға кенелді, Халықпен қатар олжаңды. Үлесін көп алған соң Жарлысы байға теңелді.

15. Қосымша мәлімет

96-беттің сол жақ жоғары ашық жеріне «қамады» деген сөз жазылған, бірақ ол сөздің не үшін қойылғаны белгісіз. Мәтіннің ашық жеріне қызыл қарындашпен жазылған «Бас Қосай» деген екі сөз жақшаның ішіне алынған.

16. Сандық көшірменің болуы

17. Сипаттаманы дайындаған:

Жұмашай Рақыш