Қобланды батыр

Қазақ қолжазбаларының жеке сипаттамасы

1. Реестрдің идентификаторы

2. Қолжазбаның атауы (түпнұсқалық атауы)

Қобланды батыр

3. Авторы (Айтушы)

Әбілқайыр Дәнекеров

4. Жинаушы, тапсырушы:

1954 жылғы Қызылорда экспедициясы. Экспедицияны ұйымдастырған Қазақ ССР Ғылым академиясының Тіл және әдебиет институты. Экспедицияның жетекшісі, сол институттың аға ғылыми қызметкері, филология ғылымдарының кандидаты Тұрлыбек Сыдықов. Бұл жырдың нұсқасы экспедиция кезінде Ә. Дәнекеровтың айтуынан жазылып алынған.

5. Қашан, қайда жазылған (қорға түсуі, экспедициясы)

Қолжазба 1954 жылы Қызылорда облысында жазылып алынған.

6. Мекеме (қор иесі)

М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты

7. Шифры

8. Бет, жол саны, өлшемі

49; 23; 17X22; 9X18

9. Материалы (қағазы, сиясы), жағдайы

Қолжазбаның 1–41-беттері күлгін сиямен, қалғаны (41–49-6.) қарындашпен бір сызықты екі дәптерге жазылған.

10. Қолжазба графикасы

Кирилл әрпінде

11. Жанры

Батырлар жыры

12. Қысқаша мазмұны

Қараман Қобландыны Қазанға қарсы жорыққа шақырады. Қобланды Тайбурылдың бабы келмегенін айтып, алғашында бас тартады. Алайда Қараманның сөзіне намыстанып, ел-жұртымен қоштасып, оның соңынан аттанады. Қобланды Қазан батырдың әскерін жеңгеннен кейін Қараманмен бірге Көбіктінің жылқысын айдап әкетеді. Көбікті екі батырды қолға түсіріп, зынданға салады. Қызы Қарлыға оларға көмектесіп, тұтқыннан босатады. Қобланды Көбіктіні жеңіп, Қарлығамен бірге қият еліне келеді. Қияттар жеңісті Қараманға теліп, той жасайды. Елеусіз қалған Қобланды түс көріп, Қарлығаның жоруынан елінің жау қолында қалғанын біледі де, оны азат етуге аттанады.

13. Басы:

Қият рулық Қараман қара қыпшақ Қобландыға келіп айтқаны: Замандасым, сырласым, Заманы бірге құрдасым, Қазан деген қалаға Сапар шегіп жол шектім.

14. Соңы:

Қараман басы көп қият, Жамандарды сынайтын. Ерерге адам бар болса, Артыңнан ертіп барайын.

15. Қосымша мәлімет

Дәптерлер біраз жөндеуден өтіп, біріктіріліп тігілген, сырты ақ қағазбен тысталған.

16. Сандық көшірменің болуы

17. Сипаттаманы дайындаған:

Жұмашай Рақыш