Қобланды батыр

Қазақ қолжазбаларының жеке сипаттамасы

1. Реестрдің идентификаторы

2. Қолжазбаның атауы (түпнұсқалық атауы)

Қобланды батыр

3. Авторы (Айтушы)

Ержан Ешімов

4. Жинаушы, тапсырушы:

1954 жылы Тіл және әдебиет институты ұйымдастырған Қызылорда облысының экспедициясы кезінде «Қобланды батыр» жыры Ешімов Ержан жыраудан жазылып алынған. Экспедиция материалын тапсырған – Т. Есенгелдин. Ол сол жылдары Тіл және әдебиет институтының ғылыми қызметкері болып істеген. Кейін Шымкенттің облыстық мәдениет бөлімінде істеген.

5. Қашан, қайда жазылған (қорға түсуі, экспедициясы)

Қолжазба 1954 жылы Қызылорда облысында жазылып алынған.

6. Мекеме (қор иесі)

М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты

7. Шифры

8. Бет, жол саны, өлшемі

155; 24; 18X22; 11X18

9. Материалы (қағазы, сиясы), жағдайы

Қолжазба төрт дәптерге жай қарындашпен және көк сиямен (25–93-6.) жазылған. Бірінші тізімдегі төрт дәптер біріктіріліп түбінен ақ жіппен тігіліп, сырты ақ ватман қағазбен тысталған.

10. Қолжазба графикасы

Кирилл әрпінде

11. Жанры

Батырлар жыры

12. Қысқаша мазмұны

Баласыз Тоқтарбай мен Аналықтың тілегі қабыл болып, Қобланды мен Қарлығаш дүниеге келеді. Ер жеткен Қобланды Қараманмен бірге Көкіләннің еліне барып, Қырық кез Қызыл ерді жеңіп, Құртқаға үйленеді. Құртқа Тайбурылды баптап өсіреді. Кейін Қобланды Қараманмен бірге Қазанға қарсы жорыққа аттанады. Одан әрі оқиға желісі Марабай жырлаған «Қобланды батыр» нұсқасына ұқсас өрбиді. Жыр Қобландының ел-жұртын Алшағырдың тұтқынынан босатып, қыпшақтарды Қараспанға қайта қоныстандыруымен аяқталады.

13. Басы:

Ойлы деген жерде 77-де Қыдыр деген шал болыпты.

14. Соңы:

Қарлығаны алғанын, Тоқалдыққа жөн көрді.

15. Қосымша мәлімет

Өлең жолдары әр бетке бір қатардан орналасқан. Қолжазбаның 25-бетінің төменгі оң жақ шетіне және 784 беттің сол жақ жоғары шетіне көк сия тамған.

16. Сандық көшірменің болуы

17. Сипаттаманы дайындаған:

Жұмашай Рақыш