∞ Қазақ қолжазбалары ∞ ₸ ∞ Qazaq qoljazbalary ∞ ₸ ∞ قازاق قولجازبالارى ∞ ₸ ∞ Қазақ қолжазбалары ∞

Қазақ қолжазбаларының жеке сипаттамасы

Тілеуберді батыр

1. Реестрдің идентификаторы
2. Қолжазбаның атауы (түпнұсқалық атауы)
Тілеуберді батыр
3. Авторы (Айтушы)
Дүйсембай Омаров – жыршы. Бұрынғы Көкшетау облысы, Ленинград ауданының Қалыбек ауылында тұрған.
4. Жинаушы, тапсырушы:
Жұматай Мәдиев (1923-1967) – халық мұраларын жинаушы, шежіреші. Жұматай Мәдиев жинаған қолжазбаларын 1961-1963 жылдары М.О.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтына тапсырған.
5. Қашан, қайда жазылған (қорға түсуі, экспедициясы)
Белгісіз
6. Мекеме (қор иесі)
М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты
7. Шифры
301, 5-дәптер
8. Бет, жол саны, өлшемі
31; 20; 20,3х16,8; 18,7х14,2
9. Материалы (қағазы, сиясы), жағдайы
Сарғыш түсті жол дәптерге көк түсті сиямен кирилл әрпінде жазылған.
10. Қолжазба графикасы
Кирилл әрпінде
11. Жанры
Тарихи жыр
12. Қысқаша мазмұны
Түркістан өңірінен шыққан Тілеуберді батырдың күші жүз адамға татитын, жорыққа қасына екі-ақ жігіт ертіп шығатын даңқты ер ретінде суреттеледі. Перзент сүймей, мұң кешкен батыр Абылай ханның атағын естіп, оның ордасына бет алады. Жолда елсіз даладағы зират маңынан белгісіз бір жігітке кездесіп, онымен айқасады. Кейін оның Айдарқан байдың Арғын есімді жалғыз ұлы екенін біледі. Арғын жау шапқан кезде қарусыз күйінде қолға түсіп, тоқсан адамға тұтқындалып, кейін ен далаға байлаулы күйінде тасталған екен. Қол-аяғын босатқан соң, түзде тышқан аулап күн көріп жүрген жерінен Тілеуберді батыр оны тауып алады. Тілеуберді Арғынды еліне жеткізер алдында оған өзін алғашында танымаған кейіп танытуды тапсырады. Ауылына келгенде Арғынды жоқтап отырған елі оны көріп қуанып, той жасайды. Арғынның ата-анасы Тілеубердіге ақ батасын береді. Батасы қабыл болып, Тілеуберді үш әйелінен үш перзент сүйіп, бақытты ғұмыр кешеді.
13. Басы:
Бір кеңес тыңдағанға қолға алайын, Кіші іні, бозбалаға жол салайын.
14. Соңы:
Құдайым жел берген соң тілімізге, Дауыстап сөйлейтұғын үнімізге.
15. Қосымша мәлімет
Өлең жолдары әр бетке бір қатардан орналасқан.
16. Сандық көшірменің болуы
17. Сипаттаманы дайындаған:
Жұмашай Рақыш