∞ Қазақ қолжазбалары ∞ ₸ ∞ Qazaq qoljazbalary ∞ ₸ ∞ قازاق قولجازبالارى ∞ ₸ ∞ Қазақ қолжазбалары ∞

Қазақ қолжазбаларының жеке сипаттамасы

Қаабылан батыр

1. Реестрдің идентификаторы
2. Қолжазбаның атауы (түпнұсқалық атауы)
Қаабылан батыр
3. Авторы (Айтушы)
Жылқыайдаров Иманжан
4. Жинаушы, тапсырушы:
5. Қашан, қайда жазылған (қорға түсуі, экспедициясы)
1948 жылы, Алматы
6. Мекеме (қор иесі)
М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты
7. Шифры
Ш. 282 (ӘӨИ)
8. Бет, жол саны, өлшемі
Бет саны — 64, парағы — 45, жол саны — 22, 30х18, 20х9
9. Материалы (қағазы, сиясы), жағдайы
Ақ қағазға көк және жасыл сиямен жазылған
10. Қолжазба графикасы
Араб әрпінде
11. Жанры
Тарихи жыр
12. Қысқаша мазмұны
XVIII ғасырда қазақ пен қалмақ арасындағы соғыс ұзаққа созылады. Қалдан Церен бастаған шапқыншылар Тәуке өлгеннен кейін қазақтарға шабуыл жасап, Түркістанды бір-ақ күнде басып алады. Қазақ елін тоздырып жібереді. Бұл оқиғаны «Ақтабан шұбырынды» деп атаған. Қаратауды бөктерлеп босқан елдің ішінде алты жасар бала Қабылан да бар еді. Қабылан әке-шешесімен бірге жоқшылықтың зардабын шегеді. Илья деген саудагерге жалданып, жұмыс істейді. Әке-шешесі өлгенде Қабылан орыс жерінде қалып оқу оқиды. Қабылан әрі палуан әрі батыр болып өседі. Бірнеше палуандарды жеңіп отырады. Күләнде деген сүйген қызын алып қашып орыс селосына барып паналайды. Аздан кейін мұны құғынгшылар қоолға түсіріп, Сібірге айдатады, көп мехнат көреді. Бір татар жігіті берген алмас пышақпен түрмені тесіп қашады. Бағаналы Барлыбай бастаған көп қол, қасында Қаракерей Қабанбай, Қанжығалы Бөгенбай, Қаздауысты Қазыбек би бар екен. Шақшақұлы Жәнібек, Қожан палуан, Марал би бәрі де жиылып, жаулы Алтай тауына әрі асырып келе жатып Қабыланға кездеседі, оны өздеріне серік етіп алады, — деп жыр бітеді. Он бір буынды қара өлең үлгісімен жазылған.
13. Басы:
Дүние — сарай, адам — керуен тұрмайды, кһшет түнеп, қайта мойын бұрмайды.
14. Соңы:
Мен бастадым, балаларым қостаңдар, Жөнге жүрер ер жөні болса сыңайы.
15. Қосымша мәлімет
Еуропа цифрымен беттелген, өлең жолдары әр бетке бір қатардан орналасқан.
16. Сандық көшірменің болуы
17. Сипаттаманы дайындаған:
Алмас Оралбек