Мырқы батыр қиссасы / ﻣﺭﻗﻰ ﺑﺎﺗﺭ ﻗﻳﺳﺎﺳﻯ

Қазақ қолжазбаларының жеке сипаттамасы

Мырқы батыр қиссасы / ﻣﺭﻗﻰ ﺑﺎﺗﺭ ﻗﻳﺳﺎﺳﻯ

1. Реестрдің идентификаторы

2. Қолжазбаның атауы (түпнұсқалық атауы)

Мырқы батыр қиссасы / ﻣﺭﻗﻰ ﺑﺎﺗﺭ ﻗﻳﺳﺎﺳﻯ

3. Авторы (Айтушы)

Нұрлыбайұлы Әшім (1889-1964) – жыршы, суырыпсалма ақын, шежіреші. Қазіргі Алматы облысы, Қаскелең ауданы, Елтай аулында дүниеге келген. “Мырқы батыр қиссасын” халықтық аңыздарға, тарихи деректерге сүйеніп жырлаған.

4. Жинаушы, тапсырушы:

Ә. Нұрлыбайұлы

5. Қашан, қайда жазылған (қорға түсуі, экспедициясы)

Қолжазбаны 1959 жылы институтқа Ә. Нұрлыбайұлы ақынның өзі жіберген.

6. Мекеме (қор иесі)

М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты

7. Шифры

337

8. Бет, жол саны, өлшемі

129; 36; 17х20,5; 13,5х18

9. Материалы (қағазы, сиясы), жағдайы

Ақ қағазға көк сиямен араб әрпінде жазылған.

10. Қолжазба графикасы

Араб әрпінде

11. Жанры

Тарихи жыр

12. Қысқаша мазмұны

Бошан байдың баласы Мырқы батыр Қорлыға сұлумен отау құрады. Мырқының Биша атты қарындасы, Төле атты інісі болады. Мырқы үйде жоқ кезде Қорлыға бұрынғы көңілдесі Сүренмен кездесіп, көзіне шөп салып жүреді. Уақытынан бұрын үйіне оралып, үстерінен түскен Мырқы Сүренді өлтіреді. Мырқының ашулы кейіпте үйден шығып кеткенін пайдаланып, Қорлыға Сүренді суға ағызып, орнына Мырқының інісі Төлені өлтіріп, Сүреннің орнына жатқызып қояды. Осы уақытта елге жау шабады. Мырқы соғысқа аттанғанда, ауылын жау шауып, әйелі мен қарындасын тұтқындап кетеді. Мырқының әке-шешесі мен қарындасы көптеген зорлық-зомбылық көреді. Қорлыға еліне сатқындық жасап, қалмаққа күйеуге шығады. Жырдың соңында Мырқы батыр елі мен туыстарын жаудан құтқарады.

13. Басы:

ﺗﻪﺭﺑﻪﺗﻛﻪﻟﻰ٬ ﺍﻟﺩﻡ ﻻﻡ ﻗﻮ ﻟﺌﻣﺎ ﻗﺎ ﻮﺭﻧﻪﻛﺗﻪﺭﻯ. ﺑﻮﺭﺌﻧﻐﺌﻧﺌﯔ ﻮﺯﻯ ﺑﻮﻞ

14. Соңы:

٬ ﻗﺎﺭﭙﻖ ﺍﻟﺗﻥ ﻩﺩﺌﯔ ﺟﺌﮕﺌﺕ ﻗﺭﻩﻛﻩ .ﺃﺷﻡ ﺑﺌﺗﺌﺭﺩﻯ ﺳﻮﺯﺩﻱ ﺩﻳﺐ

15. Қосымша мәлімет

Өлең жолдары әр бетке екі қатардан орналасқан. Қолжазбаның кейбір беттерінде әр түрлі белгілер, кісі аттары бар. Көп жерлерінде мәтіннің шетіне (12, 30, 42, 46, 53-54, 57, 60, 70, 75, 78-79, 83, 89-90, 98, 100, 107, 109, 119, 124, 126, 128-129, 132, 135 б.б.) шығарма кейіпкерлерінің аты-жөні қарындашпен жазылып отырған.

16. Сандық көшірменің болуы

17. Сипаттаманы дайындаған:

Жұмашай Рақыш