Қарасай, Қази

Қазақ қолжазбаларының жеке сипаттамасы

1. Реестрдің идентификаторы

2. Қолжазбаның атауы (түпнұсқалық атауы)

Қарасай, Қази

3. Авторы (Айтушы)

Бейсенбаев Тұрлан – жырау, жыршы. Қарақалпақстанның Қоңырат қаласына жақын Алтынкөл поселкісінде тұрған.

4. Жинаушы, тапсырушы:

Саттаров Қыдырәлі (1941–2011) – филология ғылымдарының докторы, профессор, көрнекті фольклортанушы, халық мұрасын жинаушы ғалым. Ол Қазақстанның оңтүстік өңірі мен Өзбекстан Республикасының Ташкент аймағында бірнеше фольклорлық-этнографиялық экспедицияларды ұйымдастырып, ғылыми жетекшілік етті. Экспедициялар барысында қазақ халқының ауыз әдебиеті үлгілерін, эпостық жырлар, ертегілер мен балалар фольклорын жинап, жүйеледі. Ғалым жинаған 200-ден астам қолжазба топтамасын М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының Қолжазба қорына тапсырып, қазақ фольклорының ғылыми қорын толықтыруға зор үлес қосты. Жұмаділова Рахия

5. Қашан, қайда жазылған (қорға түсуі, экспедициясы)

Жыр 1987 жылы 8 шілдеде Тұрлан Бейсенбаевтың қолжазбасынан көшіріліп жазылған.

6. Мекеме (қор иесі)

М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты

7. Шифры

920/37

8. Бет, жол саны, өлшемі

90; 28; 20х30; 8х22

9. Материалы (қағазы, сиясы), жағдайы

Кеңсе қағазына қара сиямен кирилл әрпінде жазылған.

10. Қолжазба графикасы

Кирилл әрпінде

11. Жанры

Батырлар жыры

12. Қысқаша мазмұны

Әділ, Қарасай, Қази Айсадан тараған бес батыр Қоянақ қартты басшы етіп, Қарасай мен Қазидың атасы Орақтың аманатын орындау үшін Қызылбас еліне аттанады. Жорық барысында Қарасай мен Қази жаудың қалың қолымен шайқасып, Қазбан қаласын басып алады. Ал Әділ бастаған әскер тар әрі қауіпті жалғыз аяқ жолмен келе жатқанда, Қорғасынның қалың әскері оларды екі жақтан қоршайды. Шайқас үстінде Әділдің аты сүрініп, өзі терең орға құлап кетеді. Жырдың соңы сақталмаған.

13. Басы:

Бұрынғы өткен заманда, Сол заманғы адамда…

14. Соңы:

Жалғыз аяқ тар жолдың екі жағы ор болады, әскерлер жүре алмай, қор болды.

15. Қосымша мәлімет

Өлең жолдары әр бетке бір қатардан орналасқан.

16. Сандық көшірменің болуы

17. Сипаттаманы дайындаған:

Жұмашай Рақыш