∞ Қазақ қолжазбалары ∞ ₸ ∞ Qazaq qoljazbalary ∞ ₸ ∞ قازاق قولجازبالارى ∞ ₸ ∞ Қазақ қолжазбалары ∞

Қазақ қолжазбаларының жеке сипаттамасы

Жапал батыр мен Таңшебер қыз

1. Реестрдің идентификаторы
2. Қолжазбаның атауы (түпнұсқалық атауы)
Жапал батыр мен Таңшебер қыз
3. Авторы (Айтушы)
Тұтқышұлы Әбділла (1900 – қ.ж.б.) – ақын, жыршы, халық әдебиеті мұрасын жаңғыртушы. Бұрынғы Торғай уезінде дүниеге келген. Алғаш ауыл молдасынан сауат ашып, кейін білімін жалғастырып, 1920 жылы Ташкент қаласындағы Заң мектебін тәмамдаған. Оқуды бітіргеннен кейін Шымкент уезінде судья (қазы) қызметін атқарған. Кеңестік саяси қуғын-сүргін жылдары қуғынға ұшыраған, өмірінің кейінгі кезеңі туралы нақты деректер сақталмаған.
4. Жинаушы, тапсырушы:
1987 жылы Қызылорда облысы, Шиелі ауданы, Шиелі қыстағында араб әрпінен кирилл әрпіне түсірген – Қасымұлы Нұрмахан.
5. Қашан, қайда жазылған (қорға түсуі, экспедициясы)
1987 жылы Қызылорда облысы, Шиелі ауданы, Шиелі қыстағында араб әрпінен кирилл әрпіне түсірген – Қасымұлы Нұрмахан.
6. Мекеме (қор иесі)
М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты
7. Шифры
1140
8. Бет, жол саны, өлшемі
127; 34; 31х22; 27,5х11
9. Материалы (қағазы, сиясы), жағдайы
Кеңсе парағына кирилл әрпінде машинкаға басылған.
10. Қолжазба графикасы
Кирилл әрпінде
11. Жанры
Ғашықтық дастан
12. Қысқаша мазмұны
Жырда арғынның тобықты руынан шыққан Қожаберген батырдың елін қорғаудағы ерлігі баяндалады. Ол қалмақ батыры Ұлалымен шайқаста қаза тауып, жары Таңсұлу тұтқынға түседі. Намысын сақтаған Таңсұлу қалмаққа әйел болмас үшін мұрнын өзі кесіп, күң болып өмір сүреді. Құрсағындағы ұлы әкесінің кегін алады деген үмітпен Жапалды дүниеге әкеліп, қиындыққа қарамастан тәрбиелеп, сауатын ашады. Ержеткен Жапал әкесінің өлімінің шындығын біліп, туған еліне оралады. Туыстарынан қол жинап, қалмақтарға қарсы аттанады. Жекпе-жекте Ұлалыны жеңіп, әкесі Қожабергеннің кегін қайтарады. Кейін қалмақтың ақылды әрі сұлу қызы Таңшеберге үйленеді.
13. Басы:
Бастайын бисмилла деп дастанды бұл, Сауыңда қаусырма жақ, сайрашы тіл.
14. Соңы:
Шораяқ аттай болып бұл уақытта, Жарамай жортуға да аяңдадым.
15. Қосымша мәлімет
Әбділла Тұтқышұлының нұсқасы.
16. Сандық көшірменің болуы
17. Сипаттаманы дайындаған:
Жұмашай Рақыш