Едігенің қиссасы

Қазақ қолжазбаларының жеке сипаттамасы

1. Реестрдің идентификаторы

2. Қолжазбаның атауы (түпнұсқалық атауы)

Едігенің қиссасы

3. Авторы (Айтушы)

Кенжеғұлұлы Нұртуған (1887-1930) – Қызылорда облысы, Арал ауданында туған. Ол 23 жасынан бастап өлең шығарып, үш жүздің шежіресін жақсы білген. “Орақ–Мамай”, “Қарасай–Қази”, “Едіге”, “Әмір–Темір көрген” және “Қобыланды батырды” жырлаған. Нұртуған жырын Дәріғұл жыршы 1928 жылдары жаттап айтып таратқан.

4. Жинаушы, тапсырушы:

Келімбетов Ақанжан – ақын, тарихшы, ҚР Білім беру ісінің үздігі. 1928 жылы Қазалы өңірі Аранды қыры Қожабақы деген жерде дүниеге келген. Н.В. Гоголь атындағы Қызылорда педагогикалық институтын (қазіргі Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті) бітірген. «Ағысты арна» жыр кітабы жарық көрген (2000).

5. Қашан, қайда жазылған (қорға түсуі, экспедициясы)

Мәтін 1989 жылы 11 қазанда жазып алынған.

6. Мекеме (қор иесі)

М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты

7. Шифры

1029

8. Бет, жол саны, өлшемі

410; 18; 17х20; 15х18

9. Материалы (қағазы, сиясы), жағдайы

Қалың дәптерге көк, қара сиямен кирилл әрпінде жазылған.

10. Қолжазба графикасы

Кирилл әрпінде

11. Жанры

Батырлар жыры

12. Қысқаша мазмұны

Бұрынғы өткен заманда пайғамбардан соң 300 жылда бір Едіге деген би өтіпті. Тұрған жері Шертімін деген жер екен. Елі – ноғайлы. Ноғайлы халқы Стамбулдан айрылғанда, осының үшінші әулие атасы Бабанияз деген адамды ортамызға пір қыламыз деп ала шыққан екен. Нияз деп ол кезде бір керемет адамды айтады екен. Бұл Бабанияздан жалғыз бала Сұлтанияз, ал одан Қыдырнияз, мұнан бір бала Мәулімнияз қалған. Мәулімниязды сол заманда Баба Түкті Шашты Әзіз тәрбиелеп, 25 жасқа толғанша соның қолында жүреді. Олар ол кезде Тоқтамыс ханның қол астында болған екен деп басталады да, әрі қарай оқиға өзге нұсқаларымен ұқсас болып келеді. Ал жырдың соңғы бөлігіне бертінгі заман оқиғалары қосылған.

13. Басы:

Бұл Едіге деген сөзді Кіші жүзге жайған Абдулла деген адам екен.

14. Соңы:

Бар деп еді дүнияда …

15. Қосымша мәлімет

Жыр мәтіні өте көлемді, төрт дәптерге бөлініп жазылған.

16. Сандық көшірменің болуы

17. Сипаттаманы дайындаған:

Жұмашай Рақыш