Шораяқтың Омары мен Нұрмаханның айтысы

Қазақ қолжазбаларының жеке сипаттамасы

Шораяқтың Омары мен Нұрмаханның айтысы

1. Реестрдің идентификаторы

2. Қолжазбаның атауы (түпнұсқалық атауы)

Шораяқтың Омары мен Нұрмаханның айтысы

3. Авторы (Айтушы)

Шораяқтың Омары

4. Жинаушы, тапсырушы:

Қайнарбаев Әлқуат

5. Қашан, қайда жазылған (қорға түсуі, экспедициясы)

1948 ж., Қызылорда облысы, Қармақшы ауданы

6. Мекеме (қор иесі)

М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты

7. Шифры

501

8. Бет, жол саны, өлшемі

П. 7; Б. 7; Ж. 26; 32Х24; 26,5Х14,5

9. Материалы (қағазы, сиясы), жағдайы

шақпақ жолды ақ қағазға қарындашпен қазіргі қазақ тілінде жазылған

10. Қолжазба графикасы

Кирилл әрпімен

11. Жанры

Жұмбақ айтыс

12. Қысқаша мазмұны

Бұл жұмбақ айтысы 1918 жылы болған. Шораяқтың Омары Нұрмаханға жылқының сәурігі мен қысырағын жұмбақ етіп айтқанда, оны: «Етпей-ақ ерді-сәурік, қызды-қысырақ, жоқ па еді сыпайы сөз одан өзге»,-деп Нұрмахан шешім айтады. Бір-бірімен қалжың айтысып отыра, оны үлкен ерегіске айналдырып жіберетін айтыстың мұндай түрінде даналық ойлар мен сөз шеберлігі байқалмайды. Бір-бірмен орынсыз кінәласып, бірінен бірі жеңілсе жер қауып қалатындай ретсіз намысқа тырысқан болады. Шораяқтың Омары мен Нұрмаханның мұндай нәтижесіз, мазмұнсыз айтысына Тұрмағамбет аралық бітім сөз айтқан. Екеуінің айтқанынан гөрі Тұрмағамбеттің оларға тоқтау айтқан сөзінде үлкен өнеге, бірлікке шақырған үлкен мағына бар. Айтыс он бір буынды қара өлең үлгісіне құрылған.

13. Басы:

Бір үйір келеді қысырақ ауып таудан.

14. Соңы:

Осымен сөзді созбай доғарайын, Қағазға сыя бермейді не деп жазса.

15. Қосымша мәлімет

Өлең жолдары үлкен ақ қағаздың екі бетіне бірдей бір қатардан орналасқан.

16. Сандық көшірменің болуы

Бар

17. Сипаттаманы дайындаған:

Елмира Сманова