∞ Қазақ қолжазбалары ∞ ₸ ∞ Qazaq qoljazbalary ∞ ₸ ∞ قازاق قولجازبالارى ∞ ₸ ∞ Қазақ қолжазбалары ∞

Қазақ қолжазбаларының жеке сипаттамасы

Балуан Шолақ туралы екі әңгіме

1. Реестрдің идентификаторы
2. Қолжазбаның атауы (түпнұсқалық атауы)
Балуан Шолақ туралы екі әңгіме
3. Авторы (Айтушы)
Белгісіз
4. Жинаушы, тапсырушы:
Кәрім Рахманов
5. Қашан, қайда жазылған (қорға түсуі, экспедициясы)
1955 жылы тапсырған.
6. Мекеме (қор иесі)
М.О.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты
7. Шифры
ӘӨИ: Қ.123, 7-дәп.
8. Бет, жол саны, өлшемі
Б.5; П.4; Ж.22 17х20,5; 15,5х18,5
9. Материалы (қағазы, сиясы), жағдайы
Ұзын жол оқушы дәптеріне көк сиямен жазылған.
10. Қолжазба графикасы
Кирилл әрпінде
11. Жанры
Әңгіме
12. Қысқаша мазмұны
Патша үкіметінің қуғынымен біраз жыл сыртта жүрген Балуан Шолақ еліне сағынышпен оралады. Келсе, бала кезінен бірге өсіп, жақсы араласқан, батыл, әрі сері құрдасы қайтыс болыпты. Елі соның үш күндігін атап өтіп жатыр екен. Сағынған халқын көріп, мауқын басып, артынан шерін басу үшін ауылдастарына бір өтінішін айтады. Марқұм құрдасын жер қойнынан қайта алып, жүзін көріп, «қабіріне өзім салып, өз қолымнан топырақ салайын» дейді. Мұндайды күтпеген жұрт екіге бөлінеді. Бірі «құрдасы ғой, көріп қалсын» десе, екіншілері «мұсылман заңына қайшы» деп қарсы болады. Өзінің жақтаушылары бар екенін естіген Балуан Шолақ бірден күрек алып, жұмысқа кіріседі. Өлікті алып шығып, бақұлдасып, қайыра орнына салады. Жанына екі-үш молданы ертіп келіп, сөйлеп тұрған қажының сөзін де құлағына ілмеген Балуан Шолақ осылай досын ақтық сапарына жөнелтеді. …Бірде қараңғы түнде Балуан Шолақ бір топ жігіттерімен келе жатса, алдарынан бір жарық от пайда болыпты. Жанындағы жігіттер ел жоқ жерде пайда болған оттан секем алып келе жатқанда, әлгі от жақындағандай болыпты. Енді шынымен «сайтан шығар» деп үрейленген жігіттер тоқтай қалыпты. Өз ойымен өзі келе жатқан Балуан Шолақ сонда ғана бұл жағдайды байқайды. «Басқа жолмен жүрейік» деген жігіттердің сөзін тыңдамай «Тәйірі әрі!» деп отқа қарай шаба жөнеліп, ешетеңені таппай, оттың орнында тұрған томарды қамшымен салып жібереді. Оттың жоғалып кеткенін байқаған жігіттер «Арыстанның аруағы сайтанды жеңді» деп таң-тамаша болысады. Сол кездегі ауылдастарының арасында «Балуан Шолақты Алла Тағала екі иығына періштелерін отырғызып жаратқандықтан, ондай адамға пәле-жала жуымайды» деген сенім болған.
13. Басы:
…Балуан Шолақ патша үкіметінің қуғынымен бірнеше жыл туған ел-жұртынан айырылып, Көкшетау, Ақмола, Қызылжар, Семей тағы басқа қалаларда ауып жүріп, аңсаған еліне сағынып келген екен.
14. Соңы:
…Ондай кісілерге пәле-жала жуымайды, – деді.
15. Қосымша мәлімет
16. Сандық көшірменің болуы
Бар
17. Сипаттаманы дайындаған:
Салтақова Жанат