Құлмамбет пен Бала Ораздың айтысы

Қазақ қолжазбаларының жеке сипаттамасы

Құлмамбет пен Бала Ораздың айтысы

1. Реестрдің идентификаторы

2. Қолжазбаның атауы (түпнұсқалық атауы)

Құлмамбет пен Бала Ораздың айтысы

3. Авторы (Айтушы)

1. Құлмамбет. Белгілі айтыс ақыны. Кіші жүздің Таз руынан. Туып-өскен жері – қазіргі Гурьев облысы, Жем, Атырау өңірі. 2. Бала Ораз Қотырбайұлы. Қазіргі Гурьев облысында, кедей шаруа семьясында туып, жастайынан байға жалданып күн көрген. Ол он екі ата Байұлының Таз руы ішіндегі жастабан – Байсарысы.

4. Жинаушы, тапсырушы:

Құмар Жүсіпов. Ол 1905 жылы Гурьев облысы, Кендірлі деген ауылда туып-өскен. 1943 жылдан бастап ақындар айтысына қатысқан. Институт қорына көптеген ауыз әдебиеті үлгілерін тапсырған.

5. Қашан, қайда жазылған (қорға түсуі, экспедициясы)

1961 жыл, Гурьев облысы, «Соколов» совхозы

6. Мекеме (қор иесі)

М.О.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты.

7. Шифры

Ш. 366 (ӘӨИ)

8. Бет, жол саны, өлшемі

Б.14, П.7, Ж.22; 17х21; 14х18

9. Материалы (қағазы, сиясы), жағдайы

Қолжазба дәптер қағазына көк сиямен қазіргі қазақ әрпінде жазылған. Қолжазба нұсқа ақ қағазбен қапталып, тиісті жөндеуден өткен. Өлең жолдары әр бетке бір қатардан орналасқан.

10. Қолжазба графикасы

Кирилл әрпі. Араб үлгісімен беттелген

11. Жанры

Ақындар айтысы.

12. Қысқаша мазмұны

Кіші жүзде ел билеген Жиенбек деген мырза үш қыз ұзатып, үлкен той жасайды. Тойға Құлмамбет, Бала Ораз сияқты ақындарды шақырады. Құлмамбет пен Бала Ораз өздерін таныстыра келіп, той иесі Жиенбектің асқан байлығын, мықтылығын, әділдік-мырзалығын мадақтап, алма-кезек айтысады. Оған өмір, үзілмес бақыт, игі жақсылық тілейді. Бұрын баспада жарияланбаған.

13. Басы:

Алып келді сөйле деп, Балтаның ұлы Бекпенбет.

14. Соңы:

Жетпіске келген Шотанды, Сүйреп жүріп сабаған.

15. Қосымша мәлімет

Нұсқасы. Қ. 305 (ОҒК). Ораз ақын мен Құлмамбет. Жин. Күнтуғанов Темірғали, а. ә., 3-дәп., 1-12-б.

16. Сандық көшірменің болуы

Бар.

17. Сипаттаманы дайындаған:

Ернат Жаманбалинов.