∞ Қазақ қолжазбалары ∞ ₸ ∞ Qazaq qoljazbalary ∞ ₸ ∞ قازاق قولجازبالارى ∞ ₸ ∞ Қазақ қолжазбалары ∞

Қазақ қолжазбаларының жеке сипаттамасы

Ермұрат пен Тұрмағамбет айтысы

1. Реестрдің идентификаторы
2. Қолжазбаның атауы (түпнұсқалық атауы)
Ермұрат пен Тұрмағамбет айтысы
3. Авторы (Айтушы)
Ермұрат Үмбетайұлы
4. Жинаушы, тапсырушы:
Қайнарбаев Әлқуат
5. Қашан, қайда жазылған (қорға түсуі, экспедициясы)
1964 жылғы Қызылорда экспедициясы. Институт қорына әкелген ғылыми қызметкер М. Байділдаев
6. Мекеме (қор иесі)
М.О. Әуезов атындағы әдебиет және өнер институты
7. Шифры
501
8. Бет, жол саны, өлшемі
Б. 10; Ж. 22; 28,5Х18; 24Х16
9. Материалы (қағазы, сиясы), жағдайы
Шақпақ жолды қағазға қазіргі қазақ әрпінде сия қарындашпен түсірілген
10. Қолжазба графикасы
Кирилл әрпімен
11. Жанры
Айтыс
12. Қысқаша мазмұны
Екі ақын бұл айтыста бетпе-бет келген емес, ол 1920 жылы жазбаша өткен. Ермұрат ескіше көп оқыған адам. Ол өз атынан жұмбақ өлең жазып елге таратқан. «Үш нәрсе бар. Бірінің болу мүмкіндігі жоқ. Бірі бәрін де қамти алмайды, бірі болу мүмкіндігі болғанмен, білуге келмейтін зат. Осыны шешіңіздер»,-дейді. Ел таратылған жұмбақ Тұрмағамбеттің қолына тиген соң, ол: «Үшеуіңе үшеуімді қарсы қоям. Оның бірі-бүтін, бірі-жарты, бірі-бос қалмайтын бекер форма»,-деген жұмбақ жазып, оны Ермұраттың атымен таратады. Ермұрат: «Мұны мен шығарғам жоқ», — деп азар да безер болады. Ермұрат Тұрмағамбет шығарған жұмбақты: «Ғаламда ғылым-бүтін, жаһил-жарты, ал бос жүрген сендей жандар бекер емей немене?»-деп шешеді. «Адамға қас шаян сияқтылар суға лақтыру қажет», -деген ескі әңгімені тұспалдайды. Тұрмағамбет соңғы өлеңінде өзінің алғашқы буынын көрсетеді. Айтыс шиеленісіп барып, келістіруші адамдардың кірісуімен тоқтайды.
13. Басы:
Үшеу бар ақыл егес айлайтұғын, Білгендер ләззатына тоймайтұғын.
14. Соңы:
Сөзіне сөз теңгеріп қайтаруға, Ақылдың көкіректе кілті тұр ма?
15. Қосымша мәлімет
Өлең жолдары әр бетке бір қатардан тізілген
16. Сандық көшірменің болуы
Бар
17. Сипаттаманы дайындаған:
Елмира Сманова