∞ Қазақ қолжазбалары ∞ ₸ ∞ Qazaq qoljazbalary ∞ ₸ ∞ قازاق قولجازبالارى ∞ ₸ ∞ Қазақ қолжазбалары ∞

Қазақ қолжазбаларының жеке сипаттамасы

Жаскілең мен Мұрат айтысы

1. Реестрдің идентификаторы
2. Қолжазбаның атауы (түпнұсқалық атауы)
Жаскілең мен Мұрат айтысы
3. Авторы (Айтушы)
1. Жаскілең. Батыс Қазақстаннан. Руы – Кете. 2. Мұрат Мөңкеұлы (1842-1906). Қазіргі Гурьев облысы, Қызылқоға ауданынан (Бұрынғы Орал облысы, Тайсойған ауданы). Руы – Қаратоқай Беріш, оның ішінде Аққұлы..
4. Жинаушы, тапсырушы:
Нұрғазин.
5. Қашан, қайда жазылған (қорға түсуі, экспедициясы)
1958 жыл, Маңғышлақ облысы.
6. Мекеме (қор иесі)
М.О.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты.
7. Шифры
Ш. 243 (ӘӨИ)
8. Бет, жол саны, өлшемі
Б.8, П.3, Ж.19; 20х16, 18х13
9. Материалы (қағазы, сиясы), жағдайы
Жолды дәптерге қазіргі қазақ әрпімен, көк сиямен түсірілген. Ақ жіппен тігіліп, ұалыңдау ақ қағазбен тысталған. Өлең жолдары әр бетке бір қатардан орналасқан.
10. Қолжазба графикасы
Кирилл әрпі. Араб цифры үлгісімен беттелген.
11. Жанры
Айтыс.
12. Қысқаша мазмұны
Майлыбай кетенің бір ауылында той болады. Сол тойда Жаскілең мен Мұрат кездесіп айтысады. Тойбастарда өлең айтып, байраұ алу үшін таласады. Жаскілең: «Әр елдің аңғасы – әлім, оның ішінде ардақты – кете, жол – менікі. Байраққа тиген бір тайды мен алуға тиіспін», – дейді. Мұрат: «Әр елдің ағасы Әлім екені рас, біз де осал емеспіз. Қыс қоныс, жаз жайлаудан нашар, жерің тақыр», – деп кемсітеді. Сонымен қатар Кетенің ата-жөнін таратады. Өз руының артықшылығын, ата тегін дәріптейді. Егес өлең түріне жатады. Бір-ақ қайырым. 7-8 буынды жыр үлгісімен айтысқан.
13. Басы:
Алаш алаш болғалы, Атамыз атқа мінгелі…
14. Соңы:
Осы сөздің мәнісін – Өздеріңдей жақсыға Бір ойлатсам деп едім.
15. Қосымша мәлімет
Нұсқалары. 1 Қ. 97-д. (ОҒК). Мұрат Мөңкеұлы. ХІХ ғасыр. Шығармалар жинағы (Жаскілең мен Мұрат айтысы). Қазақ әрпінде, 19-дәп., 43-44-б. 2. Қ. 411 (ӘӨИ) Мұрат ақынның кете Жаскілең ақынмен айтысы. Жин. Мұратов Дәулетқали. 1957 жылғы Гурьев экспедициясы. 19-дәп., 13-15-б.
16. Сандық көшірменің болуы
Бар.
17. Сипаттаманы дайындаған:
Ернат Жаманбалинов.