Беташар

Қазақ қолжазбаларының жеке сипаттамасы

1. Реестрдің идентификаторы

2. Қолжазбаның атауы (түпнұсқалық атауы)

Беташар

3. Авторы (Айтушы)

Дамыллаев Мұстафа (1916 жылы туған) – Қызылорда облысы, Жаңақорған ауданы, Қандөз аулында дүниеге келген. Түркістан қаласында теміржолшы қызметін атқарған. Руы – орта жүз, маңғытай. Түркістан қаласының тұрғыны (1997 жыл).

4. Жинаушы, тапсырушы:

Қ. Саттаров, С. Жантасова.

5. Қашан, қайда жазылған (қорға түсуі, экспедициясы)

1997 жылғы Түркістан фольклорлық экспедициясы кезінде Түркістан қаласында жазылған.

6. Мекеме (қор иесі)

М.О.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты.

7. Шифры

Ш.920/112 (ӘӨИ)

8. Бет, жол саны, өлшемі

Б.21; П. 22; Ж. 421; 21,5х20; 20х15

9. Материалы (қағазы, сиясы), жағдайы

Мәтін сарғыш түсті кеңсе қағазына көк сиямен кирилл әрпінде түсірілген.

10. Қолжазба графикасы

Кирилл әрпі.

11. Жанры

Беташар.

12. Қысқаша мазмұны

Бұл беташар жыры өте көлемді. Жыршы басында сөзін «Бисмилладан» бастайды. Келіннің бетін ашуға кіріскенін, міндетін абыроймен атқармаққа бел буғанын білдіреді. Шариғат пен қазақ салтындағы келінге қатысты тыйымдарды айтып, ескертеді. Жырдың бір ерекшелігі – сәлемді ең бірінші әрауақтарға салдырып, кейін сол жұрттың қарияларын атап салдырып, кейін отбасы мүшелеріне тоқталады. Келінге қатысты өсиет-ақылын тағы да пысықтай айтып, ең соңында жиналған қауымнан бата сұрайды.

13. Басы:

Бисмилла сөзді бастайын, Асықпайын, саспайын.

14. Соңы:

Ықыласыңмен бата бер, Қолымызды жаяйық!

15. Қосымша мәлімет

Жоқ.

16. Сандық көшірменің болуы

Бар.

17. Сипаттаманы дайындаған:

Ернат Жаманбалинов.