Беташар

Қазақ қолжазбаларының жеке сипаттамасы

1. Реестрдің идентификаторы

2. Қолжазбаның атауы (түпнұсқалық атауы)

Беташар

3. Авторы (Айтушы)

Сейдулла Баймағанбетов. Ол туралы мәлімет кездеспеді.

4. Жинаушы, тапсырушы:

Анаргүл Құрбанова – Низами атындағы Ташкент мемлекеттік педагогика институтының студенті.

5. Қашан, қайда жазылған (қорға түсуі, экспедициясы)

Қ.Саттаров ұйымдастырған фольклорлық экспедиция кезінде жазылған.

6. Мекеме (қор иесі)

М.О.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты.

7. Шифры

Ш.920/54 (ӘӨИ)

8. Бет, жол саны, өлшемі

Б.22; П. 23; Ж. 720; 21,5х20; 20х15

9. Материалы (қағазы, сиясы), жағдайы

Мәтін кеңсе қағазына қара сиямен кирилл әрпінде түсірілген.

10. Қолжазба графикасы

Кирилл әрпі.

11. Жанры

Беташар.

12. Қысқаша мазмұны

Беташар мәтіні өте көлемді. Жыршы сөзін «Бісмілләдан» бастайды. Әуелгі сөзін қалың жұртшылыққа арнап, көрімдік сұрайды. Бұдан кейінгі шумақтарда келінге насихатын айтады. Салт пен сана жайын айтып, азаматын, келген жұртын қалай сыйлап, қалай жағдайын жасау керек, тұрмысты қалай игеріп, неден тыйылуы керектігін де айтады. Келесі бір шумақтарында жігітке де сөзін арнап, ер-азаматтың міндеттерін де айта кетеді. Бұдан кейінгі шумақта тағы да келінге тоқталып, ақылын айтады. Келінге арналған сөздерінен кейін сәлем салдыру рәсімін бастайды. Қайынағаларының әрбірінің жеке қасиетін айтып, сыртқы келбеттерін сынап, әжуалап, сәлем салғызады. Қайынағаларынан бөлек көп ішінде отырған домком мен молданы да жырға қосып, оларға да сәлем салғызады. Ең соңында жыршы өзін де қоса кетеді.

13. Басы:

«Бісміллә» деген сөз басы, Әрқашан да пенденің.

14. Соңы:

Құлақтың құрышы жоқ қанатұғын, Жыршыңыз осымен сөзін қойды.

15. Қосымша мәлімет

Жоқ.

16. Сандық көшірменің болуы

Бар.

17. Сипаттаманы дайындаған:

Ернат Жаманбалинов.