Қызылжардың Қасым деген татар саудагері саудамен Жалайыр елін аралап жүріп, Жаңылдың ақындық-шешендік өнеріне қызығады. Жаңылдан көңілі қалған әккі саудагер қайтсе де бір сүрінідіріп кету үшін, Жаңыл аулындағы жігіттерді ұсақ-түйек сыйлықпен өзіне тартып, Жаңылдың айып-кемшіліктерін тереді. Қасым білгендерін Қызылжардағы ақын жігіт Ахметке жеткізеді, келесі жылы Жалайыр елінің бір үлкен тойында Жаңыл мен Ахметті айтыстырады. Жаңыл Арқа елінің егіншілікпен шұғылданбайтынын, астық үшін қыздарын сатып, құда түсетіндіктерін, Ахметтің өз басының саудагерге жалданып жүргендігін айтады. Ахмет Жаңылды жеңе алмасына көзі жетіп, айтыс ақырында қапыда өткізген кемшіліктерін бетіне басады. Жаңыл мұны естісімен, өз аулының адамдарына қарап: «Мен арғынан сөзден не өлеңнен жеңілгенім жоқ, ноғайдың пұл-шайына сатылып, өсек айтып елге таңба салған өздерің жеңілдіңдер, менің ештеңем кеткен жоқ», — деп домбырасын лақтырып жібереді. Айтыс ақыры ұрыс-жанжалға айналады. Қасым саудагер мен Ахмет Жаңылды жеңдік деп Қызылжарға қайтады. Айтыс он бір буынды қара өлең үлгісіне құрылған Айтысқа сөзбен түсінік берілген.
