Беташар

Қазақ қолжазбаларының жеке сипаттамасы

1. Реестрдің идентификаторы

2. Қолжазбаның атауы (түпнұсқалық атауы)

Беташар

3. Авторы (Айтушы)

Сейітов Қабдеш. Ол туралы мәлімет кездеспеді.

4. Жинаушы, тапсырушы:

Омаров Әнуар. Ол туралы мәлімет кездеспеді.

5. Қашан, қайда жазылған (қорға түсуі, экспедициясы)

1957 жылы Батыс Қазақстан мен Гурьев экспедициясы кезінде жазылып алынған.

6. Мекеме (қор иесі)

М.О.Әуезов атындағы ӘӨИ

7. Шифры

Ш.146/2 (ӘӨИ)

8. Бет, жол саны, өлшемі

Б.6; П.6; Ж.162; 21,5х20; 20х15

9. Материалы (қағазы, сиясы), жағдайы

Мәтін тор көзді дәптерге көк сиямен кирилл әрпінде жазылған. Әр бетке бір қатардан орналасқан.

10. Қолжазба графикасы

Кирилл әрпі

11. Жанры

Беташар

12. Қысқаша мазмұны

Бұл беташарды орындаушы әуелі жұрттың назарын өзіне аударып, шулаған топты тыныштандырып, сөзін бастайды. Сол жұрттың билерін сабырға шақырып, келіннің бетін ашатынын айтады. Келіннің қасиеттері мен оның сыртқы келбетінің сипатын айтып, кейін қалың жұрттан бастап сәлем салдырады. Бұдан кейінгі ретте атасына, енесіне, қайынағасы, абысын-ажынынан, қайынінілері мен қайынсіңлілеріне рет-ретімен сәлем салдырады. Олардың әрбірінің ерекшелігін сипаттап өтеді. Келіннің түскен жұрты «жетіру» екенін арнайы атайды. Жыр соңында тағы да келіннің сырты келбетін сөзбен суреттеп, ендігі өмірінің өзгеше болатынын айтады.

13. Басы:

Шу, шу, шу билер, Шуылдама көп, билер.

14. Соңы:

Бір күндей болмас осы күн, Басыңнан тұр дәурен ауғалы-ай.

15. Қосымша мәлімет

Жоқ

16. Сандық көшірменің болуы

Бар

17. Сипаттаманы дайындаған:

Ернат Жаманбалинов