∞ Қазақ қолжазбалары ∞ ₸ ∞ Qazaq qoljazbalary ∞ ₸ ∞ قازاق قولجازبالارى ∞ ₸ ∞ Қазақ қолжазбалары ∞ ₸ ∞ Qazaq qoljazbalary ∞ ₸ ∞ قازاق قولجازبالارى ∞

Қазақ қолжазбаларының жеке сипаттамасы

Абылай мен Әмірсананың достығы жайындағы аңыз

1. Реестрдің идентификаторы
2. Қолжазбаның атауы (түпнұсқалық атауы)
Абылай мен Әмірсананың достығы жайындағы аңыз
3. Авторы (Айтушы)
Белгісіз
4. Жинаушы, тапсырушы:
Мәжікеев М.
5. Қашан, қайда жазылған (қорға түсуі, экспедициясы)
Белгісіз
6. Мекеме (қор иесі)
М. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты
7. Шифры
Ш. 828
8. Бет, жол саны, өлшемі
Б.2; Ж.71. 17х21; 14х17
9. Материалы (қағазы, сиясы), жағдайы
Қалың оқушы дәптеріне қара сиямен жазылған.
10. Қолжазба графикасы
Кирилл әрпінде
11. Жанры
Аңыз
12. Қысқаша мазмұны
Қалмақ ханы Ғалдан Церен қайтыс болып, дәстүр бойынша хан тағына оның туыстарының отыруы керек болады. Ғалданның Әмірсанадан басқа баласы жоқ, мұрагер сол ғана. Бірақ ел «Әмірсана қазақ нәсілі, оны сайлай алмаймыз» деп Әмірсананы мұрагер деуден үзілді-кесілді бас тартады. Әмірсананың қазақ екені туралы әңгіме бар екен. Әмірсана елі өзіне бағындыра алмайды, хан тағына оған байланысы жоқ біреу отырады. Амалсыздан сырттан көмек іздеуіне тура келеді. Әкесі Ғалдан хан өзі достастырған, одан кейін ұзақ уақыт достық қарым-қатынас жасап келген Абылайға барады. Ол досын ықыласпен қарсы алады, оның елін өзіне қаратып беру шараларын ойластырады. Бірақ қалмақтардың қарындастық сөзін қабылдамайтынын, тіпті оның арты ренішке соқтыратынын білген Абылай осы жөнінде орыс патшалығымен ақылдасуды ұйғарады. Бұл ұйғарым Әмірсанаға да ұнайды. Хандық лауазымы үшін екі елді жауластыруды екеуі де лайық көрмейді. Орыс патшасына өкіл жібереді. Ол генерал бастаған әскери топ жіберіп, «қалмақтар ризалықпен бағынбаса, күшпен еріксіз бағындырыңдар!» – деп тапсырады. Орыс, қазақ елшілері Әмірсананың өзін ертіп, қалмақ еліне аттанады. Әмірсана еліне жетпей, жолда дүние салады.
13. Басы:
Қалмақ ханы Ғалдан Церен қайтыс болды.
14. Соңы:
Жолшыбай Әмірсана шешек ауруынан мезгілсіз қаза болды.
15. Қосымша мәлімет
16. Сандық көшірменің болуы
Бар
17. Сипаттаманы дайындаған:
Сәрсек Н.