∞ Қазақ қолжазбалары ∞ ₸ ∞ Qazaq qoljazbalary ∞ ₸ ∞ قازاق قولجازبالارى ∞ ₸ ∞ Қазақ қолжазбалары ∞

Қазақ қолжазбаларының жеке сипаттамасы

Құл патша.

1. Реестрдің идентификаторы
2. Қолжазбаның атауы (түпнұсқалық атауы)
Құл патша.
3. Авторы (Айтушы)
4. Жинаушы, тапсырушы:
Сәрсенбек Түсіпұлы.
5. Қашан, қайда жазылған (қорға түсуі, экспедициясы)
Белгісіз.
6. Мекеме (қор иесі)
М.О.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты.
7. Шифры
Қ.693.
8. Бет, жол саны, өлшемі
Беті — 25; Парағы — 36; Жол саны — 30. Өлшемі: 17×21; 15×19
9. Материалы (қағазы, сиясы), жағдайы
Шақпақ жолды дәптер қағазына көгілдір сиямен жазылған.
10. Қолжазба графикасы
Араб әрпінде.
11. Жанры
Ертегі.
12. Қысқаша мазмұны
Бұл ертегіде Шам шаһарының патшасы Мансұр Нақаттың қызы Атластың басынан өткен оқиғалар баяндалады. Атлас уәзірдің ұлы Мәлікке ғашық болғанымен, Мәлік оның ұсынысын қабылдамайды. Намыстанған Атлас Мәлікті өлтіріп, осы қылмысы үшін таз әрі саңырау қара құлға қосылып, елден қуылады. Жолда ол құлды емдеп, көрікті әрі ақылды жігітке айналдырады. Кейін ол Саламат есімімен танылып, патша тағына отырады. Олардың ұлы Шарапаттың тағдыры да түрлі қиындықтарға толы болады. Кейін Шарапаттың ұлы Зындан ер жетіп, батыр атанып, көптеген сынақтардан өтіп, Мәриям сұлуға үйленеді. Ертегіде адалдық, ақылдылық, төзімділік пен мұратқа жету жолындағы күрес суреттеледі.
13. Басы:
Шам шаһарының патшасы Мансұр Нақат басқа шаһардың патшасына барлық уәзір, нөкерлерімен той-тамашаға кеткенінде оның жалғыз қызы Атлас өз патшалығының ең жақын досы әрі сенімді уәзірлерінің жалғыз ұлы Мәлікке ғашық болады.
14. Соңы:
Алуан түрлі ақыл-айла жасап жүріп Мәриям сұлуды әйелдікке алып үлкен әкесі Саламат патшаның алдына апарып, үлкен той-думан жасап мұратына жетеді.
15. Қосымша мәлімет
Жинаушы Сәрсенбек Түсіпұлы бұл ертегіні Стамбул қаласында басылып шыққан (араб әрпінде) “Бақиғани сани” деген кітаптан 1914 жылы оқып жаттап, 1916 жылы Троицк қаласындағы қазақ мектебін бітіріп шыққаннан кейін, қазақ тіліне аударып қағазға түсірген.
16. Сандық көшірменің болуы
17. Сипаттаманы дайындаған:
Насихат Мурсалимова.